ΔΕΥΤΕΡΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

-Τί είναι ελευθερία;

Η απαλλαγή από οποιεσδήποτε, εσωτερικές ή εξωτερικές, δεσμεύσεις, ώστε ο άνθρωπος να ενεργεί χωρίς εμπόδια και περιορισμούς, αυτοβούλως κάτω από κανόνες, χωρίς να καταλήγει σε ασυδοσία. Δύο είναι οι μορφές της ελευθερίας: 1. Η εσωτερική ελευθερία: η αποδέσμευση δηλαδή του ανθρώπου από τα πάθη και ο έλεγχος των επιθυμιών και των ενστίκτων του (η καλούμενη ως ηθική ή ψυχολογική ελευθερία),αλλά και η αποδέσμευσή του από τις διανοητικές αγκυλώσεις του (δογματισμός), από στερεότυπα, προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες (η καλούμενη ως πνευματική ελευθερία). 2. Η εξωτερική ελευθερία: Η δυνατότητα που δίνεται σε κάθε άτομο από την κοινωνία ή το κράτος να ενεργεί με τον τρόπο που επιθυμεί σεβόμενο τα δικαιώματα των άλλων. Έτσι στα πλαίσια της εξωτερικής ελευθερίας συναντάμε την ατομική ελευθερία, την πολιτική ελευθερία, την κοινωνική ελευθερία και την εθνική ελευθερία.

-ΓΝΩΜΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:

"Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πραγματικά ελευθερία, επειδή η ελευθερία προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, και οι περισσότεροι άνθρωποι τρέμουν την ανάληψη ευθύνης. " (S.Freud)

"Θέλει αρετήν και τόλμη η ελευθερία" όπως έψαλε στις ωδές του ο Κάλβος. 

΄Η όπως έλεγε ο  Θουκυδίδης, "εὒδαιμον τό ἐλεύθερον, τό δε ἐλεύθερον ἒμψυχον"

"Κανείς δεν μπορεί να είναι ελεύθερος, αν δεν είναι κύριος του εαυτού του." (Eπίκτητος)

"Με τον όρο ‘ελευθερία του πνεύματος’ εννοώ κάτι εντελώς σαφές: την άνευ όρων δυνατότητα να πεις ‘όχι’ όταν είναι επικίνδυνο να πεις ‘όχι’΄"(Friedrich Nietzsche)

"Ο Νίτσε με δίδαξε...πως δεν πρέπει ποτέ να ‘χεις μια αντίληψη για τη ζωή που να σου επιτρέπει ελπίδες και ανταμοιβές. Είσαι ελεύθερος άνθρωπος, όχι μισθοφόρος...Να παλεύεις χωρίς να καταδέχεσαι να ζητάς ανταμοιβή, [αυτό] είναι η αληθινή ελευθερία" (Νίκος Καζαντζάκης)

ΚΕΙΜΕΝΟ

Γιάννη Βλασόπουλου 

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ είναι μια λέξη που την μεταχειριζόμαστε καθημερινά. και για την οποία έχουν γραφεί από αιώνες χιλιάδες σελίδες. Είναι ένα ιδανικό που πυρπόλισε τις καρδιές των ανθρώπων και για το οποίο πολλοί θυσίασαν την ζωή τους. ΄Εγινε ένα σύνθημα για να επιβληθούν στο όνομά της, στο όνομα της ελευθερίας καθεστώτα δουλείας. Παρ όλα αυτά για το περιεχόμενο της έννοιας "ελευθερία" δεν υπάρχει συμφωνία. Αντίθετα, έχουν διατυπωθεί πολλές και αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις από τους πιο σπουδαίους συγγραφείς.  ΄Αλλωστε είναι μια γενικότερη έννοια που επιδέχεται πολλούς επί μέρους προσδιορισμούς και συνεπώς είναι ίσως εύλογες και οι συγχύσεις.  Μιλούμε για εθνική ελευθερία, για ελευθερία  των συναλλαγών, για ελευθερία του συνέρχεσθαι, για ελευθερία του λόγου κλπ. Όμως, παρ όλες τις συγχύσεις, εύλογες ή σκόπιμες, οι περισσότεροι νομίζω συμφωνούν για το ότι χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται από το σεβασμό της ελευθερίας του άλλου, δεν υπάρχει ελευθερία.

Μιλώντας για ελευθερία του λόγου, μιλούμε για ένα αγαθό χρήσιμο για τον άνθρωπο. Χρήσιμο γιατί εξασφαλίζει την αναζήτηση και πολλές φορές την ανακάλυψη της αλήθειας.

Μιλώντας γι ελευθερία λόγου,  εννοούμε συνήθως την ελευθερία στην έκφραση της σκέψης. Λογικά  όμως η έκφραση της σκέψης προϋποθέτει διαμορφωμένη σκέψη (Λόγος = Σκέψη). Απαιτεί επίσης δυνατότητα μετάδοσης και δυνατότητα επικοινωνίας. Έτσι το θέμα ελευθερία λόγου, έχει δύο όψεις:

·      Πρώτη όψη: Η διαμόρφωση της σκέψης.

·      Δεύτερη όψη: Η έκφραση και η μετάδοση της σκέψης.

Είναι ίσως περίεργο, αλλά στον αιώνα που λήγει, τον αιώνα του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, των μεγάλων κατακτήσεων της τυπογραφίας, των τραπεζών δεδομένων  και των δικτύων, τα θέματα αυτά έχουν αποκτήσει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, που τα καθιστούν επίκαιρα.

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ της σκέψης, σημαίνει ανάπτυξη των πνευματικών μηχανισμών πρόσληψης παραστάσεων της αντικειμενικής πραγματικότητας. Και ασφαλώς  είναι θεμελιακή για την  ελευθερία του λόγου. Πράγματι, χωρίς αυτή δεν υπάρχει σκέψη και συνεπώς δεν υπάρχει πρόβλημα έκφρασής της.

·      Θετικοί παράγοντες για την διαμόρφωση της σκέψης αποτελούν οι εγγενείς πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου, αλλά και η εξωγενετική κληρονομικότητα του ανθρώπου. Δηλαδή η  παιδεία, όχι μόνο με την εκπαιδευτική της έννοια, αλλά και με την γενικότερη πολιτισμική της διάσταση. Την παιδεία  που παρέχεται από το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Θετικός παράγων είναι επίσης και η δυνατότητα ελεύθερης επιστημονικής έρευνας. 

·      Αντίθετα δυσχεραίνεται και εμποδίζεται η διαμόρφωση της σκέψης από την ύπαρξη συνθηκών  φόβου και συνθηκών μισαλλοδοξίας, γιατί αυτές οι συνθήκες παραμορφώνουν την αλήθεια. Περιορίζεται επίσης η ελευθερία διαμόρφωσης της σκέψης άμεσα μεν από την λογοκρισία, έμμεσα δε και περισσότερο επικίνδυνα από την προπαγάνδα Ιδίως από την έντεχνη και με επιστημονικές προδιαγραφές προπαγάνδα Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι σήμερα δεν καίγονται βιβλία, όπως γινόταν στο Μεσαίωνα από την Ιερά Εξέταση. Αντίθετα, με εκατομμύρια βιβλία, με πολυσέλιδες εφημερίδες, με κατακλυσμό τηλεοπτικών προγραμμάτων, επιδιώκεται σήμερα, και μέχρις ενός βαθμού επιτυγχάνεται να καμφθεί και να διαμορφωθεί η από άλλες αιτίες ασθενής βούληση των αναγνωστών και των ακροατών έτσι ώστε να πιστεύουν και να εκφράζουν ούτοι ελεύθερα μεν, απόψεις όμως τις οποίες όμως άλλοι θέλησαν να διαμορφώσουν και να εκφράσουν μέσω αυτών.

Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις στην διαδικασία διαμόρφωσης της σκέψης δεν έχουν την ίδια επίδραση σε διάφορες κοινωνικές ομάδες ή σε διάφορους τομείς κοινωνικής έκφρασης. Ούτε επίσης οι περιορισμοί έχουν απόλυτη καταλυτική επίδραση. Έτσι για παράδειγμα: Άλλη επίδραση έχουν οι περιορισμοί στην διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης και άλλη επίδραση έχουν στην παραγωγή ενός καλλιτεχνικού έργου. Εξ άλλου, πολλές φορές  (όχι πάντοτε) η σκέψη διαμορφώνεται και πίσω από τα σίδερα της φυλακής και πολλά αριστουργήματα του πνευματικού πολιτισμού της ανθρωπότητας γράφτηκαν κάτω από συνθήκες απόλυτου δεσποτισμού και κυριαρχίας της βίας. "Η ελευθερία, έλεγε ο Γκάντι πρέπει να αναζητηθεί συχνά ανάμεσα στους τοίχους των φυλακών, κάποτε επάνω στο ικρίωμα, ποτέ στις αίθουσες των συμβουλίων, στα δικαστήρια ή στα σχολεία". Ένας λόγος βέβαια ειπωμένος σε ορισμένο τόπο και χρόνο. Δεν αναιρεί όμως την μεγάλη σημασία που έχει η ελευθερία πρόσβασης στην αλήθεια και η ανεμπόδιστη ανάπτυξη των ατομικών μηχανισμών και ικανοτήτων πρόσληψης της αλήθειας σε μια ελεύθερη κοινωνία, σαν μια ευνοϊκή προϋπόθεση στη διαμόρφωση της σκέψης. (…)

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

1.Με ποιο είδος ελευθερίας συσχετίζει ο συγγραφέας την ελευθερία του λόγου; Συμφωνείτε μ' αυτόν τον συσχετισμό; Αναπτύξτε ελεύθερα τις απόψεις σας σε μια παράγραφο 100 - 120 λέξεων.

2. Πώς είναι δυνατόν να επιτευχθεί η διαμόρφωση της ελεύθερης σκέψης  και  ποιοι παράγοντες, απ' την άλλη,  μπορούν να συμβάλουν ώστε να δυσκολευθεί;

3. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου: "Αντίθετα δυσχεραίνεται ...και να εκφράσουν μέσω αυτών."

4. Να βρείτε έναν τρόπο πειθούς που χρησιμοποιείται στο κείμενο.

5. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή στην τελευταία παράγραφο του κειμένου;

6. Να βρείτε για την καθεμία από τισ παρακάτω λέξεις μια συνώνυμη: επίδραση, ανεμπόδιστη, βούληση, εμποδίζεται, θεμελιακή, εύλογες.

7. Θεωρείται πως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι πραγματικά ελεύθερος ή απλά έχει την ψευδαίσθηση της ελευθερίας; Να εκθέσετε την άποψή σας και να την στηρίξετε με επιχειρήματα σε ένα δοκίμιο (500-600 λέξεις) υποδεικνύοντας και τρόπους, σύμφωνα με τους οποίους θα μπορούσε ο σύγχονος άνθρωπος να κατακτήσει την ελευθερία του.

ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να συμπληρώσετε συνώνυμα ( λέξεις και φράσεις ) του ρήματος απελευθερώνεται.

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

......................... ο άνθρωπος   ......................... ο άνθρωπος  

2. Να συμπληρώσετε συνώνυμα ( λέξεις και φράσεις ) του ρήματος υποδουλώνεται.

   ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .........................   ο άνθρωπος   .........................

ο άνθρωπος   .. .......................   ο άνθρωπος   .........................

3.      Να συμπληρώσετε συνώνυμα του ρήματος προστατεύεται που συνδυάζεται με το ουσιαστικό η ελευθερία.

......................... η ελευθερία    ......................... η ελευθερία

......................... η ελευθερία    ......................... η ελευθερία

......................... η ελευθερία    ......................... η ελευθερία

......................... η ελευθερία    ......................... η ελευθερία

4.      Να συμπληρώσετε συνώνυμα του ρήματος περιορίζεται που συνδυάζεται με το ουσιαστικό η ελευθερία.

η ελευθερία  .........................   η ελευθερία  .........................

η ελευθερία  .........................   η ελευθερία  .........................

η ελευθερία  .........................   η ελευθερία  .........................

η ελευθερία  .........................   η ελευθερία  .........................

η ελευθερία  .........................   η ελευθερία  .........................

(Σπ. Κ. Κούτρας - "Πειστικός λόγος" τεύχος Γ')

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

Δείτε...

-"Good Night And Good Luck": Μια ταινία ύμνος στην ελευθερία της πληροφόρησης και της ανεξαρτησίας των ΜΜΕ.

 http://www.cinemanews.gr/v5/movies.php?n=3201

-"Trois couleurs: Bleu" : Η Μπλε ταινία από τη γνωστή τριλογία του Κριστόφ Κισλόφσκι, η οποία περιλαμβάνει άλλες δύο ταινίες,τη λευκή και την κόκκινη. Τα ονόματα των τριων ταινιών είναι παρμένα από τα χρώματα της γαλλικής σημαίας και εκπροσωπούν αντίστοιχα τις αρχές της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφοσύνης.Στην Μπλε ταινία το θέμα είναι η ελευθερία, με κύρια εστίαση στη συναισθηματική ελευθερία.

http://cine.gr/film.asp?id=702467&page=4 

Ακούστε...

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΑΡΘΡΑ:
http://www.greenpeace.org/greece/el/new/oikologiki-katastrofi/

http://www.newstime.gr/?i=nt.el.article&id=45570

«Αν το κλίμα ήταν τράπεζα θα το είχατε ήδη σώσει» Ούγκο Τσάβες, ηγέτης της Βενεζουέλας. Στη σύνοδο της Κοπεγχάχης για την κλιματική αλλαγή, το 2009.

 ΕΡΩΤΗΣΗ: Νομίζετε ότι το πρόβλημα της καταστροφής του περιβάλλοντος μπορεί να χαρακτηρισθεί πολιτικό πρόβλημα; Αιτιολογείστε την απάντησή σας  (120 λέξεις) 

 Ο εφιάλτης της Περσεφόνης

Εκεί που φύτρωνε φλησκούνι κι άγρια μέντα

κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο

τωρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα 

και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες 

ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο

τώρα πετάνε τ' αποτσίγαρα οι τουρίστες 

και το καινούριο παν να δουν διυλιστήριο.

                                 

                                                                            Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία

                                                                            κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

                                                        τώρα καμιόνια κουβαλούν στα ναυπηγεία

                                                                            άδεια κορμιά, σιδερικά, παιδιά κι ελάσματα.

                                                                            Κοιμήσου, Περσεφόνη, στην αγκαλιά της γης

                                                                             στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγείς

                                                                                                                                          Νίκος Γκάτσος
Ακούστε...http://www.youtube.com/watch?v=lImBKj9KV0k

Δείτε..  

-"Οogruk Σημαίνει Πετρέλαιο": Ένα ντοκιμαντέρ της σειράς του Μega "Εμπόλεμη ζώνη" του Σωτήρη Δανέζη και του Δημήτρη Γεράρδη για τις επιπτώσεις του πετρελαίου στην καθημερινότητα των ιθαγενών της Αλάσκας.

Διαβάστε γι' αυτό το ντοκιμαντέρ: http://www.nooz.gr/page.ashx?pid=9&aid=105569&cid=153

 - "Home": Ένα ντοκιμαντέρ - ύμνος στην ανθρωπότητα και τον πλανήτη. Διαβάστε γι' αυτό το ντοκιμαντέρ και δείτε trailer: http://magoulaonline.gr/2010/06/7738

- "Τhe cove" (=O Όρμος): Ένα ντοκιμαντέρ για την σφαγή δελφινιών στην Ιαπωνία, του διάσημου Ελληνοαμερικανού φωτογράφου Louie Psihoyos, που το 2009 κέρδισε το βραβείο όσκαρ. Διαβάστε γι' αυτό το ντοκιμαντέρ και δείτε trailer: http://www.econews.gr/2010/12/22/news-wwf-ormos/  

http://www.youtube.com/watch?v=jBf945lh-zc

KEIMENO 

«Οι δέκα πληγές της Γης» είναι το κέντρο γύρω από το οποίο αναπτύσσεται η καταπληκτική ανάλυση του «Πουέν» για την κατάσταση της Γης. Την κωδικοποίηση ανέλαβε ο Κλάους Τέπφερ, επικεφαλής του προγράμματος του Ο.Η.Ε. για το περιβάλλον.·*

Η υποβάθμιση του εδάφους. Τονίζεται λιγότερο από το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, αλλά είναι καταστροφή. Μειώνεται συνεχώς η γονιμότητα των καλλιεργήσιμων εκτάσεων. Στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική το έδαφος διαβρώνεται, καθώς εξαφανίζονται τα δάση και οι εκτάσεις καλλιεργούνται εντατικότατα. 0 αέρας και η βροχή εξαφανίζουν 100 τόνους γόνιμο χώμα ανά εκτάριο το χρόνο. Ότι απομένει καταστρέφεται από χημικές ουσίες.

2.       Οι κλιματολογικές αλλαγές και η ενεργειακή σπατάλη. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου απειλεί ολόκληρη την ανθρωπότητα, με την αύξηση της στάθμης της θάλασσας και της θερμοκρασίας. Η Διάσκεψη του Ρίο απέτυχε και η Διάσκεψη του Κιότο δεν πέτυχε ουσιώδεις μειώσεις των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων.

3.       Καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας. Με την αύξηση των αστικών περιοχών, των ζωνών καλλιέργειας και της μόλυνσης εξαφανίζονται εκατομμύρια είδη φυτών και ζώων, που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στην παρασκευή φαρμάκων και στην αποκατάσταση «περιβαλλοντικών τραυμάτων».

4.       Η καταστροφή των δασών. Στο παρελθόν έχασαν τα δάση τους οι εύκρατες χώρες. Τώρα υλοτομούνται τα τροπικά δάση και χάνονται οι πνεύμονες της Γης, που φιλοξενούν χιλιάδες είδη ζώων και φυτών, τα οποία επίσης εξαφανίζονται.

5.       Απειλές στο πόσιμο νερό. Το πόσιμο νερό αφενός μολύνεται και μολύνει τον πληθυσμό, κυρίως στις τρίτες χώρες, αφετέρου εξαντλείται. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το ένα τέταρτο του κόσμου θα υποφέρει από χρόνια έλλειψη νερού, στις αρχές του επόμενου αιώνα. Το νερό δεν παρασκευάζεται. Ο άνθρωπος μπορεί και οφείλει να το συντηρεί και να το προστατεύει. Η έλλειψή του προκαλεί πολέμους.

6.       Χημική μόλυνση. Τα συνθετικά χημικά προϊόντα μολύνουν αέρα, νερό, γη, θάλασσα, ζώα, φυτά και ανθρώπους, περνώντας στην αλυσίδα διατροφής. Πλέον μολύνονται η Αρκτική και η Ανταρκτική.

7.       Η άναρχη αστικοποίηση. Η δημογραφική έκρηξη, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, και η καταστροφή της υπαίθρου προκαλούν συγκέντρωση πληθυσμών σε αστικές περιοχές, που διογκώνονται χωρίς σχεδιασμό. Εκατομμύρια άνθρωποι συσσωρεύονται σε παραγκουπόλεις, με άθλιες συνθήκες υγιεινής. Πρόκειται για το νέο κακό του πολιτισμού μας.

8.       Η υπερεκμετάλλευση των θαλασσών και η μόλυνση των ακτών. Οι πλουτοπαραγωγικές πηγές των ωκεανών δεν είναι ανεξάντλητες. Οι θάλασσες αλιεύονται ανελέητα και πολλές φορές τα ψάρια μολύνονται από τα απόβλητα του πληθυσμού (βαρέα μέταλλα κ.λπ.), ο οποίος μάλιστα στριμώχνεται στις ακτές. Το ένα τρίτο των ακτών του κόσμου (το 80% στην Ευρώπη) έχουν πληγεί κατ' αυτόν τον τρόπο.

9.       Η ατμοσφαιρική μόλυνση. Οι κεντρικές θερμάνσεις, οι βιομηχανίες και οι μεταφορές γεμίζουν με ρύπους τον αέρα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα υφίσταται στην ανατολική Ευρώπη. Ο αέρας μολύνεται και από τις όξινες βροχές, που πλέον εμφανίστηκαν στην Ασία και στη Λατινική Αμερική.

10.    Πάνω από τους πόλους η τρύπα του όζοντος. Παρά τη συνθήκη του Μόντρεαλ, η τρύπα κάθε άνοιξη μετριέται σε 20-30% απώλειες όζοντος στην Αρκτική, και περισσότερο από 50% στην Ανταρκτική, λόγω της συνεχούς χρήσης χλωροφθοραν- θράκων. Αν η συνθήκη του Μόντρεαλ τηρηθεί αυστηρά, η τρύπα του όζοντος ίσως κλείσει το 2050.

Οι περισσότερες, αν όχι όλες οι πληγές, γιατρεύονται, εφόσον οι αναπτυγμένες χώρες υιοθετήσουν οικονομικές και οικολογικές τεχνικές για την παραγωγή ενέργειας και τις προμηθεύσουν και στις αναπτυσσόμενες.

Από έρευνα του γαλλικού περιοδικού Le point - αναδημοσίευση στην εφημ. Ελευθεροτυπία επιμέλεια: Θ. Κανέλλος

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

1. Σύμφωνα με το κείμενο, η έλλειψη πόσιμου νερού προκαλεί πολέμους. Πώς αντιλαμβάνεστε αυτή τη θέση;

2. Να ιεραρχήσετε τις καταστροφές που καταγράφονται στο άρθρο:

α. ανάλογα με την επίδραση στην καθημερινή μας ζωή.

β. ανάλογα με το βαθμό επικινδυνότητας για τον πλανήτη.

Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

(Το παραπάνω κείμενο και οι ερωτήσεις, είναι παρμένα από το βιβλίο «Η Νεοελληνική Γλώσσα και Έκθεση στο ενιαίο λύκειο» Π. Οικονόμου και Κ. Παπαϊωάννου, εκδ. Πατάκη)

KEIMENO

 Αλέκος Γεωργόπουλος, «Η προβληματική της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης», (διασκευή), Οικολογία και επιστήμες του περιβάλλοντος, Αθήνα 1998

 Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έγινε αντιληπτό ότι η ανθρώπινη κοινωνία, στην προσπάθειά της για διαρκή οικονομική ανάπτυξη, προκαλεί τεράστιες αλλαγές στον πλανήτη Γη: σπαταλά με όλο και αυξανόμενους ρυθμούς τους φυσικούς πόρους, ρυπαίνει όλο και εντονότερα τον αέρα, το έδαφος και τα νερά, προκαλεί την εξάλειψη όλο και περισσότερων ειδών πανίδας και χλωρίδας. Παράλληλα, φάνηκε πως η οικονομική ανάπτυξη, όπως τη γνωρίσαμε κατά τις τελευταίες δεκαετίες, παράγει όχι μόνο πλούτο αλλά και βαθιά φτώχεια (όχι μόνο στον Τρίτο Κόσμο αλλά και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη ο αριθμός των φτωχών αυξάνεται συνέχεια). Ο προβληματισμός αυτός καταλήγει στο συμπέρασμα ότι αυτού του είδους η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον. Είμαστε πολύ κοντά στα «όρια της ανάπτυξης». Η αμφισβήτηση της ανάπτυξης οδήγησε στην πρόκριση ενός εναλλακτικού μοντέλου, αυτού της αειφόρου ανάπτυξης. Αειφόρος ονομάστηκε η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες των τωρινών γενεών, χωρίς να εμποδίζει τις μελλοντικές γενεές να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες.

   Συναφής με την πιο πάνω άποψη θεωρείται η ολιστική άποψη για τον κόσμο, ως παράμετρος που οφείλει να διαποτίζει την περιβαλλοντική εκπαίδευση, η οποία έχει αντικείμενο μελέτης το περιβάλλον και στόχο τη βελτίωση της ποιότητάς του. Το περιβάλλον είναι ανάγκη να θεωρείται στην ολότητά του, εξεταζόμενο από οικολογική, κοινωνική, πολιτική, οικονομική, πολιτιστική άποψη. Όλες αυτές οι απόψεις έχουν σχέση μεταξύ τους, διαπλέκονται. Η άποψη αυτή αναπτύχθηκε ως αντίβαρο στην κυρίαρχη, κατακερματισμένη θέαση του κόσμου, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος γίνεται αντιληπτός σαν ένας σωρός από αντικείμενα και γεγονότα, που δεν έχουν ιδιαίτερες σχέσεις μεταξύ τους.

Με στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών για το περιβάλλον, η μάθηση στο σχολείο πρέπει να στηρίζεται στα ενδιαφέροντά τους και να οργανώνεται έτσι που τα παιδιά να μαθαίνουν μόνα τους με διαδικασία μαθητοκεντρική. Πρέπει ακόμα να αναπτύσσει την κριτική σκέψη, την αυτοπεποίθηση και τον αυτοσεβασμό, να βρίσκει χώρο για καλλιέργεια της φαντασίας και της δημιουργικότητας, να κατοχυρώνει το δικαίωμα στις διαφορετικές απόψεις. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν παρά σε ένα περιβάλλον ελευθερίας και αυθορμητισμού, στο οποίο το σχολείο να είναι ανοικτό στη ζωή και ειδικότερα στην τοπική κοινότητα. Η «έξοδος» από το σχολείο είναι μια ανεκτίμητη και αναντικατάστατη εμπειρία: βοηθάει τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με τον πραγματικό κόσμο της ζωής και να μαθαίνουν όχι αναπαράγοντας γνώσεις από βιβλία, αλλά επεξεργαζόμενα εμπειρίες τις οποίες μετατρέπουν σε βιωματική γνώση.

 Επιπλέον, κοινωνικά ζητήματα - όπως το θέμα της ειρήνης - είναι συνυφασμένα με την περιβαλλοντική εκπαίδευση, για τους παρακάτω λόγους: πρώτον, όλο και συχνότερα εμφανίζονται περιπτώσεις, κατά τις οποίες η οικονομική ανάπτυξη υπονομεύει βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, όπως π.χ. το δικαίωμα της διαβίωσης σ’ ένα υγιεινό περιβάλλον, το δικαίωμα της απόλαυσης ενός φυσικού τοπίου, τα δικαιώματα του πεζού και του ποδηλάτη μπροστά στην ογκούμενη κυριαρχία του αυτοκινήτου κτλ. Δεύτερον, παγκοσμίως εμφανίζεται όλο και πιο έντονος ανταγωνισμός ανάμεσα σε διάφορες κοινωνίες και κράτη για τη νομή φυσικών πόρων, που τείνουν να γίνουν αγαθά εν ανεπαρκεία, όπως το πετρέλαιο ή το νερό. Τρίτον, μπροστά στους αναγκαίους περιορισμούς, π.χ. στην κατανάλωση φυσικών πόρων ή στην κυκλοφορία αυτοκινήτων, οι οποίοι είναι αναγκαίοι για μια οργάνωση της ζωής σύμφωνα με τις οικολογικές επιταγές, η περιβαλλοντική εκπαίδευση παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο, πληροφορώντας τον πληθυσμό και δημιουργώντας συναίνεση σε πιθανές μη δημοφιλείς αποφάσεις.

Προτείνεται, λοιπόν, η διαμόρφωση ενός «νέου περιβαλλοντικού ήθους», που θα διαπερνά τη σχέση ανθρώπου με άνθρωπο αλλά και τη σχέση ανθρώπου-φύσης. Επίσης, προτείνεται ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της ανάπτυξης, ώστε να συμπεριλάβει τα πάγια αιτήματα της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: «Η περιβαλλοντική εκπαίδευση έχει ως κυριότερο στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών για τα περιβαλλοντικά ζητήματα. Να γράψεις μια επιστολή απευθυνόμενος  στον διευθυντή και στους καθηγητές του σχολείου σου προτείνοντας και άλλους τρόπους με τους οποίους το σχολείο θα μπορούσε να συμβάλει ώστε ο μαθητής να διαμορφώσει ουσιαστική οικολογική συνείδηση, εξηγώντας παράλληλα την αξία κάθε προτεινόμενης δραστηριότητας.