Β' ΜΕΡΟΣ: ΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ (συνέχεια..)

• ΡΗΜΑΤΑ Α’ ΣΥΖΥΓΙΑΣ
  (ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ)
  
  
         ΑΥΞΗΣΗ:
  
  1.      Συλλαβική: ένα ἐ- για όσα ρήματα ξεκινούν από σύμφωνο.
  2.      Χρονική: έκταση του αρχικού βραχύχρονου φωνήεντος:
  
  
               α , ε  : η                   ο  :  ω
             αυ , ευ : ηυ               οι  :  ῳ      
              αι , ει  : ῃ                  ῐ   : ῑ
                                                ῠ :    ῡ           
      
  ΑΝΑΔΙΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ:
  
  
• Ομαλός αναδιπλασιασμός στα απλά ρήματα:

 α. Επανάληψη του αρχικού συμφώνου του ρήματος μαζί με ένα –ε-  για όσα ρήματα ξεκινούν από ένα απλό σύμφωνο (εκτός από το ῥ), καθώς και για όσα ρήματα ξεκινούν από δύο σύμφωνα, εκ των οποίων το πρώτο είναι άφωνο και το άλλο υγρό ή ένρινο.                   

π.χ. λύ- ω : λέ-λυκα,  γράφω : γέ-γραφα

ΠΡΟΣΟΧΗ!!

Όταν το αρχικό σύμφωνο του ρήματος είναι δασύ, τρέπεται στο αντίστοιχο ψιλό:

χ -> κ ,  φ -> π ,  θ -> τ

π.χ. χορεύω : κε- χόρευκα,  φυλάττω : πε- φύλαχα,  θύω : τέ- θυκα

β. Συλλαβική αύξηση όταν το ρήμα ξεκινάει από ένα διπλό σύμφωνο (ζ, ξ, ψ), από δύο σύμφωνα (όχι όμως το 1^ο άφωνο και το 2^ο υγρό ή ένρινο)  ή από τρία σύμφωνα.

γ. Χρονική αύξηση όταν το ρήμα ξεκινάει από φωνήεν.

ΑΣΚΗΣΗ:

Να  γράψετε τον παρακείμενο και υπερσυντέλικο των παρακάτω ρημάτων:

τάττω, ψεύδομαι, σκευάζω, οἰκίζω, φύω, κηρύττω, καλύπτω, θάπτομαι, ἐλπίζω, συστρατεύω, διαφυλάττω, ἀλλάττω, συμβουλεύω, ῥάπτομαι, ψηφίζομαι, ῥίπτει.

Προσοχή στο σχηματισμό αορίστου, παρατατικού, παρακείμενου, υπερσυντέλικου των σύνθετων ρημάτων: η αύξηση ή ο αναδιπλασιασμός μπαίνουν εσωτερικά, ανάμεσα στην πρόθεση και το ρήμα.

π.χ. συμβουλεύω < συν + βουλεύω. Φτιάχνουμε τον Παρακείμενο του ρήματος βουλεύω (χωρίς την πρόθεση) , δηλαδή: βε-βούλευ-κα και έπειτα τοποθετούμε μπροστά την πρόθεση: συμβεβούλευκα. Ανάλογα και στον Υπερσυντέλικο - Αόριστο - Παρατατικό (οι οποίοι είναι χρόνοι που παίρνουν αύξηση), δηλαδή: ε- βε- βουλεύ- κειν, μαζί με την πρόθεση: συνεβεβουλεύκειν.