ΔΕΚΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

   Στις μέρες μας γίνεται πολύς λόγος για το πολίτευμά μας, τη δημοκρατία. Ακούμε πολλές και διαφορετικές απόψεις. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η δημοκρατία μας διέρχεται κρίση, άλλοι ότι μας χρειάζεται μια δικτατορία και άλλοι δεν εντοπίζουν τα ενδεχόμενα προβλήματα που αντιμετωπίζει το πολίτευμά μας και διατυμπανίζουν ότι η δημοκρατία, όπως τη βιώνουμε, είναι το τέλειο πολίτευμα. 

   Ακούγοντας κατά καιρούς όλες αυτές τις απόψεις μου έρχεται στο νου ένας λόγος του Τσώρτσιλ: "Η δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα... εξαιρουμένων όλων των άλλων"! Κάτι το παράδοξο εμπερικλείεται, αλήθεια, σ' αυτά τα λόγια. Η δημοκρατία μπορεί να γίνει το χειρότερο πολίτευμα. Χειρότερο κι από ολοκληρωτικά καθεστώτα, αν δεν στηρίζεται στην παιδεία και στο ήθος τόσο των κυβερνόντων, όσο και των κυβερνούμενων.

   Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να παραθέσω ένα απόσπασμα από μια συνέντευξη του Νίλ Πόστμαν, όταν ερωτήθηκε αν πιστεύει πως η δημοκρατία είναι επικίνδυνη, όταν χρησιμοποιείται ως άλλοθι. " Η δημοκρατία γίνεται επικίνδυνη, όταν κάποιες από τις αξίες που την αποτελούν ξεφεύγουν από το μέτρο... Η ελευθερία, για παράδειγμα, η οποία είναι ο ακρογωνιαίος λίθος τη δημοκρατίας,μερικές φορές, όταν χάνει το μέτρο, γίνεται πολύ επικίνδυνη, και μαζί μ' αυτήν και η δημοκρατία. Δεν πρέπει όμως να τρομάζουμε με όλα αυτά τα φαινόμενα, ούτε να ακυρώνουμε τη δημοκρατία, επειδή ενίοτε γίνεται κακή χρήση του όρου..." . Δεν χρειάζεται λοιπόν να ανησυχούμε, εκείνο που χρειάζεται είναι να βρισκόμαστε σε μια διαρκή επαγρύπνηση. Αυτό είναι και το τίμημα της ελευθερίας, όπως είχε άλλοτε πει ο Τόμας Τζέφερσον ("Το τίμημα της ελευθερίας είναι η αέναη επαγρύπνηση").

  Τι θα πρέπει λοιπόν να έχουμε στο μυαλό μας όσον αφορά τη δημοκρατία; Πρώτα απ' όλα ότι η δημοκρατία δεν είναι το τέλειο πολίτευμα, γιατί το τέλειο είναι το απόλυτο, το μη εξελίξιμο. Η δημοκρατία όμως δεν είναι ένα πολίτευμα στατικό, αλλά ένα πολίτευμα που βασίζεται στην εξέλιξη των πολιτών, αλλά και στη δυνατότητα προσαρμογής τους στα νέα δεδομένα. Πέραν τούτου, πρέπει να γίνει αντιληπτό πως η δημοκρατία είναι το πολίτευμα των ενεργών πολιτών. Όταν οι πολίτες εφησυχάζουν, τότε επέρχεται ο κίνδυνος.

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ:

• ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ:

 - Λαική κυριαρχία και ελεύθερη βούληση, ενεργός συμμετοχή του λαού, εκλογές τακτικά, δυνατότητα δημοψηφισμάτων.
- Διαχωρισμός των 3 εξουσιών: ικαστική, νομοθετική, εκτελεστική
- Απρόσκοπτη λειτουργία των ΜΜΕ
- Διάλογος, πλουραλισμός, πολυκομματισμός
- Αρχή της πλειοψηφίας
- Ισότητα, ισονομία, αξιοκρατία

• ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

- Ανανεώνεται συνεχώς σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής άρα ο άνθρωπος βλέπει να αντικατοπτρίζεται μέσα στη δημοκρατία. Τα ενδιαφέροντα της δημοκρατίας είναι και δικά τους. 

- Βοηθά το άτομο να αποβάλει τον ατομοκεντρισμό του.

- Βοηθά στην ποιότητα ζωής του ατόμου.

- Εξυψώνει το άτομο πνευματικά και ηθικά (ηθική καλλιέργεια). 

- Εξανθρωπίζει τον άνθρωπο – αφαιρεί τα ζωώδη ένστικτα. 

- Βοηθά τους ανθρώπους και τους λαούς να λύσουν τις διαφορές τους. Δημιουργεί την ομαλή   κοινωνική συμβίωση.

-  Είναι το μόνο πολίτευμα που ξεχωρίζει τον άνθρωπο ως επικεφαλής των αξιών

•  ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

- Η αδιαφορία των πολιτών για τα κοινά, η γενικευμένη απόρριψη του συστήματος και η αποχή από τις ψηφοφορίες.

- Η διόγκωση της διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα.

- Η ανευθυνότητα που επιδεικνύουν οι βουλευτές.

- Η απαξίωση των νόμων, όταν οι πολίτες απειθαρχούν και δρουν  παράνομα.

-Η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

• ΑΙΤΙΑ ΚΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 - Η δημαγωγική πολιτική της ηγεσίας.

 - Η έλλειψη αγωνιστικότητας εξαιτίας της απογοήτευσης από τη σύγχρονη κοινωνική κατάσταση

 - Το καταναλωτικό - ευδαιμονιστικό πνεύμα που δεν αφήνει τους πολίτες να ασχοληθούν με τα πολιτικά ζητήματα της χώρας τους.

 -  Η χρησιμοθηρικότητα της παιδείας και ο λάθος προσανατολισμός της οικογένειας.

 - Τα Μ.Μ.Ε. ετεροκαθορίζουν, χειραγωγούν, υπονομεύουν, αδρανοποιούν, περιθωριοποιούν.

 - Τα κοινωνικά προβλήματα, τα εγκλήματα, η βία, ο χουλιγκανισμός, η πολιτική εμπάθεια.

 - Η μαζοποίηση και αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου.

 - Το ρουσφέτι και η αναξιοκρατία. 

•  ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΩΣΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 - Να τηρούνται οι δυο βασικές αρχές της δημοκρατίας 

• να λαμβάνεται υπόψη η απόφαση της πλειοψηφίας.
• να προστατεύονται οι μειονότητες

- Το πολίτευμα να στηρίζεται στην ισοπολιτεία, την ισονομία και την αξιοκρατία, μακριά από ταξικές διαφορές και κοινωνικά χάσματα.
- Η παιδεία να καλλιεργεί το δημοκρατικό ήθος, δηλαδή τις ανθρώπινες διαπροσωπικές σχέσεις, τη συνεργατικότητα, την αλληλεγγύη ώστε να επιτυγχάνεται η ομαλή κοινωνική συμβίωση, η οποία έχει τις βάσεις της στην πνευματική καλλιέργεια. `Ετσι αποφεύγονται ο φανατισμός, ο δογματισμός και η δημοκοπία.
- Αμεροληψία και αντικειμενικότητα των Μ.Μ.Ε. ώστε να αποφεύγονται ο αποπροσανατολισμός και η λανθασμένη ενημέρωση. Αντίθετα πρέπει να τα χαρακτηρίζει η πολυφωνία, στοιχείο απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία της δημοκρατίας.
- Απαραίτητο και πρωταρχικό στοιχείο της δημοκρατίας ο διάλογος. 

Α. ΕΜΠΡΑΚΤΑ ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ:

- Να θέτουν πάνω απ’ όλα το κοινωνικό συμφέρον. 

- Οι συζητήσεις και οι δημοκρατικές διαδικασίες ννα γίνονται σε διαλογικό πλαίσιο.

- Να θεσμοθετούν νόμους μέσα σε δημοκρατικά πλαίσια, να προστατεύουν τους πολίτες και να κατοχυρώνουν τα δικαιώματά τους.  

- Να υποστηρίζουν τη μάζα, σέβονται τα συναισθήματα του λαού και επιλύουν προβλήματα σε όλους τους τομείς  

- Μέσα από τα Μ.Μ.Ε. να προάγουν τον ανοικτό διάλογο που είναι έκφραση της δημοκρατικότητας. 

 Β. ΕΜΠΡΑΚΤΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ: 

- Να σέβονται τους δημοκρατικούς θεσμούς και κανόνες

- Να εκφράζουν ελεύθερα τις σκέψεις τους χωρίς βέβαια να προβαίνουν σε καταχρήσεις. 

- Να εκλέγουν άμεσα τους εκπροσώπους τους (βουλευτές), οι  οποίοι υποστηρίζουν τη γνώμη του λαού και προβάλλουν τα επιχειρήματά τους. 

- Να καλλιεργούν τις δημοκρατικές αρχές μέσα από την οικογένεια και την κοινωνία. 

- Να στρέφονται στα πνευματικά αγαθά και προσπαθούν να μην παρασύρονται από τα καταναλωτικά αγαθά.

- Να εναρμονίζουν το ατομικό συμφέρον με το κοινωνικό, συμμετέχοντας στα κοινά  και αναλαμβάνοντας τις υποχρεώσεις τους.

•  ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

- Κατοχυρώνει το δημοκρατικό πολίτευμα επειδή η δημοκρατία έχει θεμέλιο της το διάλογο.

- Διατυπώνονται αντίθετες απόψεις πολιτικών και ξεπηδά μέσα από αυτά η αντικειμενική αλήθεια.

- Γεφυρώνεται το χάσμα μεταξύ εξουσίας και λαού.

- Επιλύονται προβλήματα που απασχολούν την πολιτεία.
- Βοηθά στη δημοκρατία με τον πλουραλισμό των απόψεων – πολυφωνία κομμάτων.
- Μέσω του διαλόγου εκλέγονται οι εκπρόσωποι του λαού.
- Σε ώρες δύσκολες συμβάλλει στη σύμπνοια του λαού όταν η δημοκρατία κινδυνεύει από καιροσκόπους.

(πηγές σχεδιαγραμμάτων: http://www.odyssey.com.cy, "ΚΟΙΝΟΣ ΝΟΥΣ",  Γ'τόμος- Ελληνοεκδοτική )

 ΚΕΙΜΕΝΟ 1.

 

 Δημοκρατική και Ρουσφετολογία

Το κεντρικό πρόβλημα μιας πολιτείας πρέπει να είναι η διαμόρφωση πολιτών που να εμφορούνται από αίσθημα ευθύνης έναντι του συνόλου. Όπου αυτό υφίσταται, εκεί φυσικά δεν κάνει την παρουσία του το φαινόμενο του ρουσφετιού. Εκείνο όμως που παρατηρεί κανένας κάνοντας μια τομή μέσα στο κοινωνικό μας σώμα, είναι που σπάνια ή σχεδόν καθόλου δε συναντά κανένας ίχνη αισθήματος ευθύνης. Δεν αναζητούμε φαίνεται σχεδόν τίποτε με συνείδηση ευθύνης. Όσο σοβαρό κι αν είναι κάτι δεν αντικρίζεται με αίσθημα χρέους και υπευθυνότητας.

       Η νεοελληνική αγωγή απεχθάνεται την ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης. Αντιμάχεται την καλλιέργεια της συνείδησης υπευθυνότητας σε βαθμό που να την καταπολεμά κατά συστηματικό και βασικό τρόπο. Τέτοιου είδους αρχές σαν την ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης και υπευθυνότητας ο Νεοέλληνας τις θεωρεί επικίνδυνες και άχρηστες. «Παιδί μου» λέει ο πατέρας «κοίταξε γύρω σου και πρόσεχε ποιος πάει μπροστά, ποιος προκόβει. Άσε τους νόμους και τις δικαιοσύνες, αυτά είναι για τους κουτούς. Εσύ στάσου έξυπνος στη ζωή, μη γίνεσαι κορόιδο, να ΄σαι καπάτσος, άσε τα καθήκοντα και τις συνειδήσεις. Άσε αυτούς τους αγαθούληδες, δε βγαίνεις πέρα με την αλήθεια, κυριαρχεί το ψέμα ». «Κοίτα» επαναλαμβάνει «γύρω σου και πρόσεξε ποιος προκόβει ο αναιδής, ο θρασύς, ο φαύλος, ο καταφερτζής, ο καπάτσος, ο ¨ατσίδας¨ . Άφησε το ήθος, το δίκαιο και τους νόμους αυτά είναι για τους ¨μπουνταλάδες¨ όχι για τους έξυπνους»!!! Ποιο συναίσθημα ευθύνης και ποια συνείδηση υπευθυνότητας και χρέους να αναπτύξεις και να στερεώσεις μέσα σε μια κοινωνία που χαίρεται τον «έξυπνο», τον «ατσίδα» και ιδανικό της είναι «ο καταφερτζής». Το φαινόμενο είναι αποκαρδιωτικό γιατί πιάνει όλα τα κοινωνικά στρώματα ανεξαιρέτως. Με την τέτοιο ιδανικό πώς να μην κινούμαστε μέσα σε μια αρρωστημένη κοινωνική ατμόσφαιρα όπου το ρουσφέτι και η γραφειοκρατία δεν είναι τίποτε άλλο, παρά συμπτώματα μιας βαριάς αρρώστιας, καρκινώματα του κοινωνικού οργανισμού μας, που δηλητηριάζουν το αίμα της ωραίας κυρίας που καλούμε Δημοκρατία, η οποία σιγά σιγά πεθαίνει από αναιμία. Οι δημοκρατίες δεν στεριώνουν ούτε ζουν με «καπατσοσύνες», «ατσιδισμούς», «καταφερτζήδες», «ρουσφετολόγους», επιτήδειους, ώμους «ατομικιστές», «τετραπέρατους στις κομπίνες», με ρητορισμούς, σοφιστείες, πονηριές, δημαγωγίες, εγωλατρίες, υποκρισίες και μάσκες δημοκρατίας, με συμφεροντολάτρεις, κόλακες και λοιπά παρόμοια. Η πολιτική, και πολιτική ασκούμε όλοι μας κάθε ημέρα, πολίτες και πολιτευόμενοι, πολιτική με τη σωστή της σημασία είναι, ας το πούμε ακόμη μια φορά, πνευματικό λειτούργημα. Είναι παιδαγωγία, παιδεία, είναι ήθος, ηθικό φρόνημα, ηθική, είναι πρόβλημα αγωγής που δυστυχώς μας λείπει.

Η δημοκρατία δε συμβιβάζεται με κανένα λόγο με το ρουσφέτι και τη γραφειοκρατία, την καπατσοσύνη και τον καταφερτζή, το ψέμα και τον ατσιδισμό, τη νοθεία και την ανευθυνότητα, την επιτηδειότητα και την ηθική ευλυγισία και τα παρόμοια σαν τη θλιβερή περιφρόνηση των νόμων, τη βασιλεία της παρανομίας που πνίγει κάθε ανάδομα συνείδησης ευθύνης. Η δημοκρατία θεμελιώνεται επάνω στην αρετή και στο δίκαιο νόμο, επάνω στην πολιτική ελευθερία, επάνω στην αναπτυγμένη συνείδηση ευθύνης και υπευθυνότητας, επάνω στη συνειδητοποιημένη θεωρητικά και πρακτικά ατομική ελευθερία, στο ήθος της ευθύνης. Οι άνθρωποι του ρουσφετιού και της γραφειοκρατίας, δεν υστερούν σε νοητική ανάπτυξη, τουναντίον επαίρονται για την «εξυπνάδα» τους. Εκείνο όμως που απουσιάζει από αυτούς είναι η συνείδηση προσωπικής και κοινωνικής ευθύνης. Εκείνο δε που επιπολάζει είναι η πονηριά, αυτή που ταπεινώνει. Έτσι ο Νεοέλληνας στην πλειονότητα του δεν μπορεί να σκεφτεί άνθρωπο απονήρευτο. Η δημοκρατία θεμελιώνεται επάνω στην τιμιότητα, ωστόσο στον τόπο μας είναι χειροπιαστό πια πόσο αυτή περιφρονείται ως διαπόμπευση. Θεμελιώνεται επάνω στην αξιοκρατία.

       Η δημοκρατία διαμορφώνεται από τους πολίτες της και μάλιστα από την κατεύθυνση και τη θέση που παίρνουν απέναντι στη ζωή, απέναντι στον εαυτό τους και στο σύνολο. Η δημοκρατία είναι προϊόν του χαρακτήρα και της νοοτροπίας των πολιτών της. Ζει μέσα στους ανθρώπους και στις κοινωνικές ηθικές αρχές τους, με τις οποίες αυτοί ζουν. Είναι εξαρτημένη από το πόσο οι ηθικές βάσεις των πολιτών είναι ή όχι αναπτυγμένες και κατά έμπρακτο τρόπο εφαρμοσμένες μέσα στη συμβιωτική κοινωνική ύπαρξη μας.

       Πάντως είναι ανάγκη όλοι ν’ αναρωτηθούμε που βρισκόμαστε. Πως μπορούμε να λέμε ότι είμαστε δημοκρατικοί πολίτες με δημοκρατικό πνεύμα, νόημα και συνείδηση, τη στιγμή που η συμπεριφορά μας και η στάση μας απέναντι στον καθένα, απέναντι στο καθετί είναι σαφώς αντιδημοκρατική, θλιβερά ατομικιστική, στενότατα συμφεροντολατρική.

εμφορούμαι  : (λόγ.) κυριαρχούμαι, ψυχικά ή πνευματικά, από ένα συναίσθημα, μια ιδέα κτλ.· διακατέχομαι: Εμφορείται από ευγενή αισθήματα / από τα ιδεώδη της κοινωνικής δικαιοσύνης.

αποκαρδιωτικός -ή –ό : που προξενεί αποθάρρυνση, απογοήτευση. H ποιότητα της παράστασης ήταν αποκαρδιωτική. Θέαμα αποκαρδιωτικό.

επαίρομαι επηρμένος* : (λόγ.) συμπεριφέρομαι με έπαρση.

διαπόμπευση: περιφορά κάποιου δημοσίως με στόχο το γενικό χλευασμό του: ~ της μοιχαλίδας / του κλέφτη. || (επέκτ.) για οποιοδήποτε δημόσιο χλευασμό.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.

2. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η δεύτερη  παράγραφος του κειμένου;

3. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς της πρώτης και της δεύτερης παραγράφου;

4. «Εκείνο όμως που παρατηρεί… αισθήματος ευθύνης»: Να δηλώσετε το είδος της σύνταξης της παραπάνω περιόδου και να τη μετατρέψετε στο άλλο είδος.

5. Να γράψετε από ένα συνώνυμο για την καθεμία από τις υπογραμμισμένες λέξεις.

6. «Η δημοκρατία διαμορφώνεται… και στο σύνολο»: Να αναπτύξετε την άποψη αυτή σε μια παράγραφο των 80 – 100 λέξεων.

7. Είναι αναντίρρητο ότι η δημοκρατία θεμελιώνεται σε αξίες όπως η ενεργός συμμετοχή στα κοινά, η αξιοκρατία, το αίσθημα ευθύνης απέναντι στο ίδιο το πολίτευμα. Ωστόσο στην εποχή μας παρατηρείται έξαρση του ατομικισμού και ειδικότερα του ωφελιμισμού. Ποιες πιστεύετε ότι είναι οι επιπτώσεις των φαινομένων αυτών στην εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος; Ποιος οφείλει να είναι ο ρόλος των φορέων αγωγής στην αντιμετώπιση του προβλήματος;

ΚΕΙΜΕΝΟ 2. 

[Ολοκληρωτισμός]

Το Νοέµβρη 1965 βγήκε το µυθιστόρηµά µου «Το Λάθος», το τέταρτο βιβλίο µου. Πολύ πριν ξεκινήσω να το γράφω, το άρχισα το 1962, µε βασάνιζε το πρόβληµα «ολοκληρωτισµός»1. Τον ολοκληρωτισµό αγωνίστηκαν να συντρίψουν εκατοντάδες εκατοµµύρια άνθρωποι που ξεσηκώθηκαν στον Δεύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο. Κύριος στόχος τους ήταν ο φασισµός, η λαίλαπα του ναζισµού, ο ολοκληρωτισµός γενικότερα, όπου κι αν βρίσκεται και µε οποιοδήποτε προσωπείο.

Αλλά τι απόγιναν οι θυσίες µιας ολόκληρης ανθρωπότητας που µε πάθος ελευθερίας πάλεψε τότε, µε το όραµα ενός µεταπολεµικού κόσµου χωρίς επιτέλους δυνάστες, χωρίς επιτέλους θύτες και θύµατα; Αλίµονο, η πραγµατικότητα που ήρθε αµέσως µετά το ολοκαύτωµα δεν ήταν καθόλου σε αρµονία µε το όραµα των αγωνιστών. Ο ολοκληρωτισµός ήταν πάντα εδώ - και είναι και σήµερα.

Με προβληµάτιζε επίσης η αδιαφορία που δείχνουν οι απρόσβλητοι από τον ιό του ολοκληρωτισµού για τη σκληρή µοίρα των άλλων. Η ελευθερία όµως είναι θέµα ζωής που αφορά τον κάθε άνθρωπο χωριστά αλλά και όλους µαζί. Δεν µπορείς να κοιµάσαι ήσυχος µε τη σκέψη ότι δεν είναι η δική σου ελευθερία που απαλλοτριώθηκε, ότι είναι του γείτονα. Δεν µπορείς, γιατί αύριο θα είναι η σειρά σου. Στο χώρο της ελευθερίας δεν υπάρχουν στεγανά να κρυφτείς, να γλιτώσεις. Ο ολοκληρωτισµός δρα όπως η ραδιενέργεια: διαχέεται παντού, και στην πιο απόµακρη γωνιά και στην πιο κρυφή κόχη, στο τέλος κανένας δεν µένει αλώβητος.

Αλλά και στις δηµοκρατίες µας, όσο τέλος πάντων είναι πράγµατι δηµοκρατίες, υπεισέρχεται ο ολοκληρωτισµός. Η προσωπική ζωή, οι πράξεις µας, η καθηµερινή συµπεριφορά µας, τα πάντα, ελέγχονται από ορατά και αόρατα κέντρα παρακολούθησης. Το άτοµο ολοένα και πιο συχνά, ολοένα και πιο βαθιά µαγκώνεται στα γρανάζια σκοτεινών µηχανισµών. Έστω και αν δεν µπορούµε κάθε στιγµή να εντοπίζουµε τη διείσδυση στη ζωή µας ολοκληρωτικών µικροβίων, όµως το αισθανόµαστε αυτό, το διαισθανόµαστε. Έτσι, µια ατµόσφαιρα υποψίας, αµοιβαίας καχυποψίας µάς τυλίγει σε δίχτυα στραγγαλιστικά, ένα κλίµα ανασφάλειας µας συνθλίβει µέχρι ασφυξίας. Και να σκεφτούµε ότι στις µέρες µας φοριέται πάρα πολύ καθετί που αφορά την ασφάλειά µας... κλειδαριές ασφαλείας, χρηµατοκιβώτια ασφαλείας, συστήµατα ασφαλείας, Συµβούλιο Ασφαλείας και, εννοείται, µυστικές υπηρεσίες ασφαλείας και στα ολοκληρωτικά καθεστώτα αλλά και στις δηµοκρατίες.

Δεν είναι µόνο οι διωγµοί που υφίστανται οι απλοί άνθρωποι, οι αυθαίρετες συλλήψεις, οι φυλακές, οι εξορίες, τα βασανιστήρια, η φυσική και η ψυχολογική βία, ο θάνατος, είναι και κάτι άλλο: µπροστά σε µια τέτοια ανελέητη πραγµατικότητα εµείς οι ίδιοι, τα θύµατα του τροµοκρατικού µηχανισµού της εξουσίας, υποχωρούµε σιγά σιγά στην καρδιά µας και στη συνείδησή µας, ο φόβος έρχεται και κατατρώγει τα πνευµατικά και ηθικά σπλάχνα µας, συµβιβαζόµαστε µε την τυραννία, οι ευγενείς ιστοί της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ακεραιότητας σαπίζουν, συνηθίζουµε τέλος τη συνήθεια.

Καταλήγουµε να προδίδουµε την ενδόµυχη ελευθερία, αυτήν την πεµπτουσία της ανθρώπινης περίπτωσης, αποστρέφουµε το πρόσωπό µας από την ίδια την ανάγκη για ελευθερία που την έχουµε έµφυτη, το ένστικτο της ελευθερίας νεκρώνεται, µηδενίζονται η πείνα και η δίψα για ελευθερία, οπότε µέγιστος προβάλλει ο κίνδυνος να έρθουν µια µέρα γενιές ολόκληρες που να µη νιώθουν τίποτα στη λέξη και στην έννοια ελευθερία, δεν θα 'χουν το αισθητήριο της ελευθερίας. Στο βάθος της πορείας της ανθρωπότητας διαφαίνεται µια τερατογονία, µια βιολογική διαστροφή, θα µπούµε σε µια νέα εποχή των παγετώνων. Αν δεν αγωνιζόµαστε χωρίς ανάσα για την προάσπιση της ελευθερίας, αν δεν προχωράµε µε αδιάσπαστη συνέπεια και µαχητικότητα σε αντίσταση, θα προκύψει ένας κόσµος που η αξία ελευθερία θα του είναι εντελώς ξένη.

[…] Με «Το Λάθος» θέλησα να δώσω ένα µήνυµα αισιοδοξίας, ότι ο ανθρώπινος παράγων, που τα ολοκληρωτικά συστήµατα τον περιφρονούν και στόχο τους έχουν να τον εξοντώσουν, είναι πάντα παρών και τελικά βγαίνει νικητής. Γιατί η ίδια η ζωή µε έµαθε ότι κανένας µηχανισµός-ιδεολογικός, θρησκευτικός, πολιτικός, οικονοµικός, τεχνοκρατικός, στρατοκρατικός,-κανένας µηχανισµός δεν θα κατορθώσει ποτέ να διαστρέψει τον άνθρωπο, που από τη φύση του είναι ελεύθερη προσωπικότητα, σε θλιβερό τηλεκατευθυνόµενο ροµπότ, δεν θα κατορθώσει ποτέ να σβήσει στις καρδιές την αγιασµένη φωτιά της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης.

Διασκευασμένο απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του Αντώνη Σαμαράκη, «1919 –», εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 1996, σσ. 88-92


Θέματα:

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις).

Β1. «Η ελευθερία όµως είναι θέµα ζωής που αφορά τον κάθε άνθρωπο χωριστά αλλά και όλους µαζί. Δεν µπορείς να κοιµάσαι ήσυχος µε τη σκέψη ότι δεν είναι η δική σου ελευθερία που απαλλοτριώθηκε, ότι είναι του γείτονα. Δεν µπορείς, γιατί αύριο θα είναι η σειρά σου»: να αναπτύξετε σε μία παράγραφο (70-80 λέξεων) το περιεχόμενο του παραπάνω αποσπάσματος.

Β2. «Στο χώρο της ελευθερίας δεν υπάρχουν στεγανά να κρυφτείς, να γλιτώσεις. Ο ολοκληρωτισµός δρα όπως η ραδιενέργεια: διαχέεται παντού, και στην πιο απόµακρη γωνιά και στην πιο κρυφή κόχη, στο τέλος κανένας δεν µένει αλώβητος»: Να επισημάνετε το είδος του συλλογισμού και να τον αξιολογήσετε. Τέλος, να εξηγήσετε τη σκοπιμότητα της χρησιμοποίησής του από το συγγραφέα.

Β3. Να σχολιάσετε τη χρήση των ρηματικών προσώπων στην τρίτη παράγραφο («Με προβλημάτιζε … η σειρά σου»).

Β4. α. Ποια είναι η κυριολεκτική σημασία των παρακάτω μεταφορικών λέξεων/εκφράσεων:

▪ η λαίλαπα του ναζισµού,

▪ οι ευγενείς ιστοί της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ακεραιότητας σαπίζουν,

▪ θα µπούµε σε µια νέα εποχή των παγετώνων.

β. Στις παρακάτω προτάσεις να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις με συνώνυμές τους, ώστε να μην αλλοιώνεται το νόημα:

(i) Αλλά και στις δηµοκρατίες µας, όσο τέλος πάντων είναι πράγµατι δηµοκρατίες, υπεισέρχεται ο ολοκληρωτισµός.

(ii) Με προβληµάτιζε επίσης η αδιαφορία που δείχνουν οι απρόσβλητοι από τον ιό του ολοκληρωτισµού…

Γ. Ο Αντώνης Σαμαράκης υποστηρίζει πως ο ιός του ολοκληρωτισμού υπεισέρχεται και στις σύγχρονες δημοκρατίες. Ποια φαινόμενα ολοκληρωτικής νοοτροπίας θεωρείτε πως απειλούν τις δημοκρατικές κοινωνίες και πώς μπορεί, κατά τη γνώμη σας, ο δημοκρατικός πολίτης να προστατεύσει τις ελευθερίες του από καθετί που τις απειλεί. Το κείμενό σας να έχει τη μορφή ομιλίας στη Βουλή των Εφήβων. 

(ΚΕΙΜΕΝΟ 2 από: dimichri65.blogspot.gr )

 

ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1. Να συμπληρώσετε συνώνυμα των ρημάτων εδραιώνεται και καταργείται που συνδυάζονται με το ουσιαστικό η δημοκρατία.

    .........................   η δημοκρατία   .........................

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

    .........................   η δημοκρατία   .........................  

 

    2. Να συμληρώσετε συνώνυμα των επιθέτων δημοκρατικό και αυταρχικό που συνδυάζονται με το ουσιαστικό πολίτευμα.

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

    .........................  πολίτευμα    .........................

(Σπ. Κ. Κούτρας - Πειστικός λόγος, τεύχος Γ' )

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ  ΑΡΘΡΑ: 

- "Tεχνολογικές εξελίξεις και δημοκρατία στο μέλλον": http://www.solon.org.gr/index.php/dimokratia-oloklirotismos/100-2008-07-15-18-35-52/1727-dhmokratia-texnologikes-exelixeis.html 

-  "Η δημοκρατία δεν είναι αφετηρία": http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=2173

-"Δημοκρατία: Μια ουτοπία του παρελθόντος;"  http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=325503

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΝΤΟΚΥΜΑΝΤΕΡ

- "War on Democracy": http://tvxs.gr/webtv/%CE%BD%CF%84%CE%BF%CE%BA%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AD%CF%81/%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1%CF%82

- "Oligarchy": http://tvxs.gr/news/internet-mme/o-stelios-koylogloy-gia-oligarchy

- "The Greeks: Crucible of Civilization": http://greek-documentaries.blogspot.gr/2012/04/blog-post.html

ΕΚΘΕΣΗ-ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2012

=> Το κείμενο έχει κάποιες δυσκολίες και ενδεχομένως να δυσκόλεψε τους μαθητές στην περίληψη. Οι ασκήσεις βατές εώς εύκολες και η έκθεση χωρίς κάποια παγίδα ή δυσκολία στα ερωτήματα. Πρόκειται για ένα ωραίο θέμα και σχετικά επίκαιρο -καθώς στις 18 Μαίου ήταν η παγκόσμια ημέρα μουσείων- που δεν έχει ξαναζητηθεί σε πανελλαδικές εξετάσεις: Η τέχνη σε συνδυασμό με τους νέους και το σχολείο. Ας μείνει σε όλους μας το μήνυμα που παίρνουμε από το κείμενο της κ. Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ, δεδομένης και της αντιπνευματικής και εντελώς τεχνοκρατικής εποχής την οποία διάγουμε. Άλλωστε όπως έχει πει και ο Π. Πικάσο "Η τέχνη καθαρίζει την ψυχή απ' τη σκόνη της καθημερινής ζωής".

 Έκθεση 2012
Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ Δ΄ΕΣΠΕΡΙΝΩΝΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ
ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)
ΔΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΪΟΥ 2012
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Πανανθρώπινο μήνυμα τέχνης

Κάθε πολιτισμός έχει τα όρια και το στίγμα του στον ιστορικό χώρο και χρόνο. Μέσα ωστόσο στην ιστορία του κόσμου, το αρχαιοελληνικό αισθητικό επίτευγμα σημαδεύει την καταγωγή μιας τέχνης με πανανθρώπινο μήνυμα και με διαστάσεις παγκόσμιες, θα έλεγα σχεδόν εξωχρονικές. Πρώτη έκφραση της αποστασιοποίησης του ανθρώπου από την αναγκαιότητα της φύσης, χάρη στη μεταμόρφωση της ύλης σε πνεύμα, το ελληνικό πλαστικό κατόρθωμα δηλώνει την επίμονη και έλλογη προσπάθεια του καλλιτέχνη να δαμάσει το πάθος και τη μοίρα με τα έργα του νου και της καρδιάς, αυτά που φέρνουν τον άνθρωπο όλο και πιο κοντά στο Θεό, αυτά που τον οδηγούν δίπλα στο συνάνθρωπο.

Αποκρυστάλλωμα μιας ορθής και όρθιας σκέψης, το αρχαίο άγαλμα (μεμονωμένο ή ως αναπόσπαστο μέρος αρχιτεκτονικού συμπλέγματος) καθαγιάζει και αγλαΐζει1 τους χώρους της πόλης. Σήμα ανάτασης ψυχικής και ορόσημο πανάρχαιας μνήμης, θυμίζει στους πολίτες την αμέριστη ευθύνη τους για τη συνοχή της κοινωνικής ομάδας και ορθώνεται εγγυητής της ιστορικής αλληλεγγύης του συνόλου. Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας, έτσι όπως την ονειρευόταν η νεογέννητη δημοκρατία και έτσι όπως την ορίζει η πλατιά ειρηνευτική κίνηση του θεϊκού βραχίονα στο αέτωμα του ολυμπιακού ναού. Κίνηση που αναδεικνύει τον Απόλλωνα ρυθμιστή στη διαμάχη του ανθρώπου με το ζώο, με το μυθικό Κένταυρο, στην Ολυμπία, και οργανωτή της ζωής μέσα στο φως του λόγου. Το πέρασμα από το μύθο στο λόγο έγινε, χάρη στην τέχνη, άγαλμα, θέαμα και θεωρία. […]

Το πέρασμα από το ζώο, την άγρια φύση και τους αγρούς, στο δομημένο άστυ και στην οργανωμένη πόλη, ας πούμε τη θεϊκή μετάβαση από την κυνηγέτιδα Άρτεμι στην πολιάδα Αθηνά, δηλώνει με κάθε της μορφή και σε κάθε της βήμα η αρχαία ελληνική τέχνη, πρώτη αυτή εγρήγορση του ανθρώπου στον κόσμο του ελεύθερου πνεύματος. Αυτό ίσως είναι το συνοπτικό μέγιστο μάθημα του αρχαιοελληνικού βιώματος, των ανθρώπων που πρώτοι σμίλευσαν στο ξύλο, στην πέτρα και στο μάρμαρο, τη μορφή της εσωτερικής ενατένισης, συνδυασμένη με την ιδεατή πληρότητα της φυσικής ομορφιάς. Μαρτυρεί για τα λεγόμενά μου το αινιγματώδες χαμόγελο του αρχαϊκού κούρου και η ανείπωτη έκπληξη στο βλέμμα της κόρης μέσα στην πολύπτυχη φορεσιά της.

Ιδού η απαρχή της προσπάθειας για γνώση και για αυτογνωσία, ιδού το πρώτο ερωτηματικό, το για πάντα αναπάντητο, ιδού η αυγή του μυστηρίου που οδήγησε τον άνθρωπο να γίνει πλάστης αθάνατου έργου, δημιουργός δηλαδή θεών. Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο. Το συντροφικό συναπάντημα του ανθρώπου με τους θεούς διδάσκει η αρχαία αισθητική, στην προσπάθειά της να αιχμαλωτίσει την τέλεια μορφή την πάντα μετέωρη και πάντα τεταμένη προς μια ιδεατή πληρότητα, προς ένα αέναο γίγνεσθαι. Να γιατί η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή: είναι η τέχνη πυξίδα και σταθερός προσανατολισμός, αυτή που δεν γνώρισε αμηχανίες και αγνοεί τα αδιέξοδα, γι’ αυτό και εμπνέει κάθε αναγέννηση, γι’ αυτό και μένει η βάση κάθε πνευματικής παλιννόστησης προς το ουσιώδες, δηλαδή τη δημιουργία ελευθερίας.  1 αγλαΐζω=λαμπρύνω

Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ,  Πολιτισμός και Ελληνισμός  Προσεγγίσεις, Αθήνα 2007
(Διασκευή)

A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).
Μονάδες 25
Β1. Η αρχαία τέχνη θα μένει πάντα πρωτοποριακά επίκαιρη και ζωντανή. Να αναπτύξετε το περιεχόμενο της φράσης σε μία παράγραφο (70-90 λέξεις).
Μονάδες 10
Β2. α) Να βρείτε τους δύο τρόπους πειθούς που χρησιμοποιεί η συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με μία αναφορά για κάθε τρόπο (μονάδες 6).
β) Να εντοπίσετε στο κείμενο τέσσερις λέξεις ή φράσεις με μεταφορική σημασία (μονάδες 4).
Μονάδες 10
Β3. α) επίτευγμα, δαμάσει, μετάβαση, πληρότητα, ουσιώδες: Να γράψετε από ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).
β) έλλογη, κοντά, συνοπτικό, φυσικής, αιχμαλωτίσει: Να γράψετε από ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (μονάδες 5).
Μονάδες 10
Β4. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης στις παρακάτω φράσεις και να τις μετατρέψετε στο αντίθετο είδος:
Διαγράφει ο τεχνίτης τα πλαίσια μιας πάντα ευνομούμενης και ισορροπημένης πολιτείας (μονάδες 2).
Δάμασε η ελληνική τέχνη το ζώο πριν ανακαλύψει τον τέλειο άνθρωπο (μονάδες 3).
Μονάδες 5
Γ1. Σε ημερίδα του δήμου σου με θέμα «Τέχνη και Ζωή» συμμετέχεις ως εκπρόσωπος του σχολείου σου με εισήγηση 500-600 λέξεων. Στην εισήγηση αυτή αναφέρεσαι στην προσφορά της Τέχνης στους νέους σήμερα, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί το σχολείο να συμβάλλει στην ουσιαστική επαφή τους με αυτήν.
Μονάδες 40



7. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.
KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ
ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ
ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ

ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

   Με αφορμή τη θύελλα αντιδράσεων που έχει ξεσηκώσει η είσοδος του κόμματος της Χρυσής Αυγής στη Βουλή, καθώς και τις διχογνωμίες που έχουν προκύψει τις τελευταίες μέρες πάνω σ’ αυτό το θέμα, αποφάσισα το επόμενο θέμα προς δημοσίευση να αφορά στον εθνικισμό – πατριωτισμό, εξετάζοντας τις δύο αυτές έννοιες συγκριτικά. Δεν έχω πρόθεση να εκφραστώ αρνητικά ή θετικά για την είσοδο του κόμματος της Βουλής, ούτε να κρίνω θέματα της πολιτικής επικαιρότητας και να κατευθύνω συνειδήσεις, καθώς η κατεύθυνση του blog αυτού δεν είναι τέτοια. Επιθυμώ για άλλη μια φορά να καταδείξω τη χρησιμότητα του μαθήματος της έκθεσης, καθώς η σοβαρή ενασχόληση με το μάθημα αυτό συμβάλλει ώστε να αντιμετωπίζουμε σωστά, ως σκεπτόμενοι πολίτες θέματα που συναντούμε στην καθημερινή μας ζωή.

  Η άγνοια είναι επικίνδυνη. Γι΄ αυτό και θα αναφερθώ σε έννοιες που οφείλουμε να γνωρίζουμε, παραθέτοντας παράλληλα και κάποια κείμενα με απόψεις πολλών και διαφορετικών ανθρώπων επί του θέματος. Με αυτόν τον τρόπο, διαβάζοντας, εμβαθύνοντας και κρίνοντας, είναι ελεύθερος ο καθένας να διαμορφώσει απρόσκοπτα τη δική του προσωπική άποψη , τακτική που θα πρέπει φυσικά να ακολουθούμε πάντα.

Α. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΝΝΟΙΩΝ

Eθνικισμός: υπερβολική και αποκλειστική προσήλωση προς την ιδέα του έθνους και των εθνικών ιδεωδών, με κύριο χαρακτηριστικό τη διάκριση των εθνών σε ανώτερα και κατώτερα και τη διάθεση επιβολής των πρώτων στα δεύτερα Ειδικότερα, η έντονη προβολή της εθνικής ταυτότητας κυρίως όταν συνδέεται με τάσεις αποσχίσεως ή επεκτατισμού.

-Αντώνυμα: διεθνισμός, κοσμοπολιτισμός

-Συνώνυμα: σοβινισμός (η ακραία και άλογη αφοσίωση εκ μέρους μιας ομάδας στην οποία κάποιος ανήκει, ιδιαίτερα όταν αυτή η αφοσίωση προϋποθέτει μοχθηρία και μίσος εναντίον μιας αντίπαλης ομάδας. Ο όρος έλκει την καταγωγή του από τον Νικολά Σωβέν, έναν στρατιώτη του Ναπολέοντα Βοναπάρτη κατά τη διάρκεια της Πρώτης Γαλλικής Αυτοκρατορίας, εξαιτίας του φανατικού του ζήλου για τον Αυτοκράτορά του. Η καταγωγή του και η πρώιμη χρήση του δείχνουν πως επινοήθηκε για την περιγραφή του ακραίου εθνικισμού. ( http://el.wikipedia.org)

Πατριωτισμός: Η άποψη που ενθαρρύνει την έκφραση και την καλλιέργεια της εθνικής συνείδησης και παράλληλα αναγνωρίζει και σέβεται τις εθνικές διαφορές. Η απόλυτη πίστη και αφοσίωση κάποιου στα ιδεώδη του έθνους στο οποίο ανήκει, χωρίς καμία διάθεση περιφρόνησης ή υποτίμησης των ιδεωδών άλλου έθνους. (Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη)

-Συνώνυμα: εθνισμός, εθνική συνείδηση

ΙΣΤΟΡΙΚΑ:

- Η ιδεολογία που εμφανίστηκε στο πλαίσιο αστικών επαναστάσεων και έθετε ως πολιτικό θεμέλιο του κράτους την έννοια του έθνους (εθνικό κράτος) και όχι π.χ. τη θρησκεία ή το βασιλιά.

- Το να αγαπάει κανείς την πατρίδα του, η φιλοπατρία (λ. που πρωτοεμφανίζεται στον Αριστοφάνη).

- Στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν η λ. φιλοπατρία δίνει την αίσθηση λογιότερης λέξης, αρχίζει να υποκαθίσταται από τις λέξεις, πατριωτισμός (αντιδάνειο μέσω του γαλλ. Patriotisme) που πρωτοχρησιμοποιούν ο Ρήγας Φεραίος, ο Ευγένιος Βούλγαρις κ.ά., και εθνισμός (μαρτυρείται από το 1826).

- Για λίγο μάλιστα φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκαν με την ίδια σημασία και τα εθνικότης και εθνότης, που γρήγορα όμως εξειδικεύτηκαν στη σημασία που έχουν και σήμερα.

- Η χρήση της λ. εθνισμός με τη σημασία του πατριωτισμού και της φιλοπατρίας είναι έντονη τον 19ο αιώνα

- Βαθμηδόν η λ. εθνισμός υπεχώρησε· τη θέση της πήρε η λ. εθνικισμός, που σήμανε και τον πατριωτισμό, την αγάπη προς την πατρίδα αλλά και τις εδαφικές απαιτήσεις ενός έθνους εις βάρος άλλων εθνών, τον εθνικό επεκτατισμό, δήλωσε δηλ. και τη θετική και την αρνητική σημασία. Τον φανατικό, με επεκτατικές - επιθετικές βλέψεις, πατριωτισμό δήλωσε και η ξενικής (γαλλικής) προέλευσης λέξη σοβινισμός (από το όνομα του φανατικού εθνικιστή Ν. Chauvin που έζησε την εποχή του Ναπολέοντος).

- Με τις σαρωτικές αλλαγές που έγιναν στο παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό από τη δεκαετία του ’80, με τους ποικιλώνυμους εθνικισμούς που εμφανίστηκαν μετά τη βίωση των κομουνιστικών καθεστώτων, η διάκριση μεταξύ nationism και nationalism κατέστη και στην Ελλάδα αναγκαία και άρχισε να εκφράζεται αντιστοίχως με το σημασιολογικό λεξικό ζεύγος εθνισμός-εθνικισμός. Όπου το εθνισμός δηλώνει τον αγνό πατριωτισμό, το δε εθνικισμός τις εθνικιστικές επεκτατικές βλέψεις.

Γ. Μπαμπινιώτης            
                                            

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ:

- H ξενοφοβία αποτελεί μια αμυντική πλευρά του εθνικισμού και συνίσταται στο αίσθημα της καχυποψίας ή του φόβου που αισθάνεται μια εθνότητα έναντι άλλων εθνοτήτων. Το κλείσιμο των συνόρων και οι απελάσεις οδηγούν σε διεθνή ένταση, η οποία μάλιστα θα αυξάνεται καθώς η μετανάστευση για εύρεση εργασίας έχει αυξηθεί. Έτσι όμως παρεμποδίζεται η φιλική προσέγγιση και επικοινωνία μεταξύ των χωρών και γεννιέται η εχθρότητα.

- Φανατισμός - δογματισμός - μισαλλοδοξία - καλλιέργεια στερεότυπων μύθων.  Αποτέλεσμα όλων αυτών, η παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μειονοτήτων που ζουν σε μια χώρα. Έτσι κάθε εννοια ανθρωπισμού και φιλαλληλίας χάνεται, ο ρατσισμός εδραιώνεται και η αυθαιρεσία και ο κυνισμός κυριαρχούν.

- O υπερτονισμός των εθνικών χαρακτηριστικών μιας εθνότητας μπορεί να οδηγήσει ένα κράτος-έθνος σε εσωστρέφεια, αδιαφορία για τα διεθνή γεγονότα και απομονωτισμό. O απομονωτισμός ήταν χαρακτηριστικό της Aμερικής, τουλάχιστον για ενάμιση αιώνα, και είχε προσυπογραφεί από σημαίνουσες πολιτικές προσωπικότητες όπως ο George Washington και ο Thomas Jefferson. Aκόμη και σήμερα το 25% του αμερικανικού λαού διέπεται από τάσεις απομονωτισμού.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ:

- Αφύπνιση εθνικής συνείδησης => εθνική αυτογνωσία. Όταν ο πολίτης έχει αποκτήσει εθνική συνείδηση, δεν ενδιαφέρεται μονάχα για το δικό του καλό, μα και για το συμφέρον της πατρίδας του. Γι’ αυτό και θα συμβάλει τα μέγιστα στην παραγωγή, με στόχο την ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση των προϊόντων της χώρας του. Η ξενομανία περιορίζεται, οι εισαγωγές μειώνονται και οι εξαγωγές τονώνονται. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αυξάνεται το εθνικό εισόδημα, αφού η οικονομία της χώρας ανθεί.

- Αναβίωση στοιχείων παράδοσης (ιδιαίτερα σημαντικό για τους Έλληνες με τη

μακραίωνη κληρονομιά) και στροφή προς την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας.

• Ουσιαστική μελέτη Ιστορίας

• Ισχυροποίηση δυνατοτήτων εθνικής επιβίωσης => αντίσταση σε εθνική αλλοτρίωση και αφομοίωση που απειλεί τη χώρα μας (ξενομανία, ΜΜΕ, καταναλωτισμός κ.λπ.)

- Ενδυνάμωση συναισθήματος κοινωνικότητας με την ανάπτυξη συλλογικών δραστηριοτήτων

• Παραμερισμός διαφορών και ατομικισμού - ανάπτυξη κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου

• Προβολή κοινών οραμάτων - αξιών - ιδανικών που τόσο λείπουν σήμερα εποχή ωφελιμισμού και ηδονοθηρίας.

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ:

- ΦΟΡΕΙΣ ΑΓΩΓΗΣ : παιδεία, οικογένεια, ΜΜΕ è Να ενισχύσουν την κριτική σκέψη των νέων ιδιαίτερα ανθρώπων, να τους θωρακίσουν με ηθικοπνευματικές αξίες, να καλλιεργήσουν την ανοχή τους απέναντι στο διαφορετικό.

- ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ:

• απόρριψη του εθνικισμού, όχι μόνο θεωρητικά αλλά και έμπρακτα, μέσα από τη στάση και συμπεριφορά του απέναντι στις ομάδες εκείνες που είναι ευάλωτες στις οποιεσδήποτε ρατσιστικές αντιλήψεις

• περιφρούρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δυνατότητα ισότιμης συμμετοχής των ευπαθών κατηγοριών στο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό αγαθό (δικαίωμα στην εργασία, ασφάλιση, περίθαλψη, κοινωνική πρόνοια, εκπαίδευση, μόρφωση, διατήρηση πολιτιστικής ιδιαιτερότητας σε αρμονική συνύπαρξη με την κυρίαρχη κουλτούρα)

ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ:

- Βασική προυπόθεση για την αγάπη κάποιου προς την πατρίδα του είναι η αγάπη του για την παράδοση του λαού του. Γι’ αυτό, ό,τι αφορά την παράδοση πρέπει να μεταδίδεται στο νέο μέσα από την κριτική  θεώρησή της και όχι με στόχο να του επιβληθεί ο θαυμασμός της. Έτσι οι νέοι θα αντιληφθούν τα «ζωντανά» στοιχεία της παράδοσης και έτσι θα αφομοιώσουν δημιουργικά την ταυτότητά τους και θα διατηρήσουν την εθνική τους ταυτότητα.

-  Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εκμάθηση της Ιστορίας, ως μάθημα διδασκόμενο σε όλες τις τάξεις του σχολείου. Φυσικά θα πρέπει να διδάσκεται στο μαθητή αμερόληπτα, χωρίς φανατισμούς και παραποιώντας ή αποκρύπτοντας κάποια γεγονότα. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να αγωνιστούν  ενσυνείδητα για τα συμφέροντα της χώρας τους, χωρίς να μπορέσει κανείς να τους εξαπατήσει, συλλαμβάνοντάς τους ως ανιστόρητους.

-  Τέλος, βαρύνουσα σημασία έχει και ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων στην εποχή μας, οι οποίοι έχουν το χρέος να προσδιορίσουν με σαφήνεια τη διαφορά ανάμεσα στον υγιή εθνικισμό-πατριωτισμό και το σοβινισμό, δείχνοντας στο λαό ποια στάση πρέπει να ακολουθήσει.  (τα σχεδιαγράμματα είναι μια σύνθεση από τις σημειώσεις των εκαπιδευτηρίων Δούκα και τα βιβλία "Λόγος και έκφραση" -εκδ. Σαββάλας και "Έκφραση Έκθεση"-εκδ. Χατζηθωμάς)

«Πατριωτισμός είναι όταν βάζεις πάνω απ' όλα την αγάπη για τη χώρα σου. Εθνικισμός είναι όταν βάζεις πάνω απ' όλα το μίσος για τις άλλες».  Σαρλ Ντε Γκωλ

               

  ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ (άρθρο του Αριστ. Ι. Μάνεση από τον ημερήσιο Τύπο)

   Ιδιάζουσα μορφή ρατσισμού, θεσμοποιημένου ή μη, μπορεί να προσλάβει και ο εθνικισμός, με την απαξιωτική σημασία του όρου. Τη ρατσιστική υφή του προσλαμβάνει ο εθνικισμός όταν εξαίρει, όχι απλώς την ιδιαιτερότητα, αλλά την υπεροχή των στοιχείων του οικείου έθνους ¬ ιστορικών, φυλετικών, θρησκευτικών, γλωσσικών, πολιτισμικών ¬ ως οιονεί «περιουσίου», ενώ παραλλήλως διαβάλλει ως κατώτερα και περιφρονεί τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητα των άλλων εθνών. Υπό την κάλυψη δε αυτής της ρατσιστικής ιδεολογίας ο εθνικισμός αποβαίνει πολλές φορές φανατικός, βίαιος, επιθετικός, σοβινιστικός και φιλοπόλεμος.

   Είναι εκ πρώτης όψεως περίεργο ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, αντί να ενοποιείται το διεθνές σύστημα, χαρακτηρίζεται από διασπάσεις, κατατμήσεις και αντιπαραθέσεις, οφειλόμενες ιδίως στην έξαρση των μειονοτικών εθνικισμών. Έτσι δημιουργείται το αντιφατικό ¬ όχι όμως και δυσεξήγητο διαλεκτικά ¬ φαινόμενο της αναζωπύρωσης και έκρηξης των εθνικισμών, με προοπτική την ίδρυση νέων κρατικών μορφωμάτων, δηλαδή ασθενικών κρατιδίων, εθνικά «καθαρών», τυπικά ανεξάρτητων, αλλά οικονομικά και πολιτικά ευάλωτων και ευκόλως κηδεμονεύσιμων και χειραγωγήσιμων από τα μεγάλα και ισχυρά κράτη. Ενώ, δηλαδή, η διεθνιστική ιδεολογία προβάλλει την υπέρβαση του «κράτους-έθνους», καλλιεργεί παράλληλα την αποσχιστική τάση των μειονοτικών εθνοτικών ομάδων να αποτελέσουν νέα εθνικά (μικρά) κράτη. Ετσι, αντί του «κράτους-έθνους» αναδύεται το «κρατίδιο-έθνος»...

   Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη διεθνή κοινότητα όσον αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διότι όσο εντονότερος καθίσταται ο μειονοτικός «μικροεθνικισμός» τόσο τείνει σε έμπρακτη αμφισβήτηση της κυριαρχίας της εδαφικής ακεραιότητας του συγκεκριμένου κράτους. Οπότε τούτο, για να αντιμετωπίσει αυτή την αμφισβήτηση ¬ έστω και αν με την πολιτική του είχε ίσως προκαλέσει την έξαρση του μειονοτικού εθνικισμού ¬ ενδέχεται να λάβει κατασταλτικά μέτρα ρατσιστικού χαρακτήρα. Η διεθνής έννομη τάξη έχει, ιδίως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αποδοκιμάσει και καταδικάσει κάθε μορφή ρατσισμού, ενώ παράλληλα έχει θεσπίσει όργανα, μηχανισμούς και διαδικασίες ελέγχου για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου (π.χ. Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, Οικουμενική Διακήρυξη του 1948, κ.α.). Η διεθνοποίηση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επέφερε ωστόσο την παροχή δυνατότητας επεμβάσεων στις εσωτερικές υποθέσεις τους εκ μέρους των διεθνών οργανισμών, σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

   Πάντως, εν όψει της αρχής της μη επέμβασης , δεν νομιμοποιούνται για τις «ανθρωπιστικές» αυτές επεμβάσεις τα οποιαδήποτε άλλα κράτη αλλά μόνο τα συγκεκριμένα θεσμοθετημένα διεθνή όργανα, τα οποία, στο πλαίσιο του κανονιστικού καθεστώτος της διεθνούς κοινωνίας, έχουν καταστεί αρμόδια να ασκούν έλεγχο και να επιβάλλουν κυρώσεις (όπως π.χ. το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Στρασβούργου). Άλλωστε, αν η διεθνής κοινότητα επαφιόταν στα κατ' ιδίαν κράτη για την επιβολή τέτοιων κυρώσεων, θα προέκυπτε, εκ των πραγμάτων, ένα χαοτικό καθεστώς διεθνούς ανομίας και αναρχίας διάχυτης, με πρακτικό αποτέλεσμα, σε τελική ανάλυση, την επιβολή της «ανθρωπιστικής» θέλησης του εκάστοτε ισχυροτέρου.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να γραφεί η περίληψη του κειμένου (80-100 λέξεις)

Β1. Για κάθε παράγραφο να δώσετε από έναν πλαγιότιτλο

Β2 «Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί… μέτρα ρατσιστικού χαρακτήρα» Να παρουσιάσετε τα δομικά μέρη και τη μέθοδο ανάπτυξης της παραγράφου.

Β.3. Να αναπτύξετε σε 60-80 λέξεις το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: «Ο εθνικισμός αποβαίνει πολλές φορές φανατικός, βίαιος, επιθετικός, σοβινιστικός και φιλοπόλεμος»

Β4.α. βίαιος, έννομη, ασθενικών, αποσχιστικός: Να δώσετε από μία αντώνυμη / αντίθετη για κάθε λέξη

Β4.β. προσλάβει, απαξιωτική, εξαίρει, υπεροχή, διαβάλλει, αποβαίνει : Για κάθε λέξη να δώσετε ένα συνώνυμο χωρίς να αλλοιώνεται το νόημα των προτάσεων

Γ. Για την επίλυση των παραβιάσεων των ανθρώπινων δικαιωμάτων στα πλαίσια ρατσιστικών και εθνικιστικών εκδηλώσεων, ο συγγραφέας παραπέμπει στους διεθνείς οργανισμούς και στις διεθνείς συμβάσεις. Θεωρείτε επαρκή και αποτελεσματική την παρέμβαση των οργανισμών αυτών ή υπάρχουν άλλοι παράγοντες που μπορούν να συμβάλλουν πιο αποφασιστικά στην άμβλυνση του εθνικισμού και στην προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων; Να παραθέσετε τις απόψεις σας σε ένα κείμενο 500 – 600 λέξεων που θα δημοσιευτεί στη σχολική εφημερίδα.

ΕΘΝΙΚΙΣΤΕΣ Ή ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ;

Ο δεκάλογος του καλού εθνικιστή

Του Γ. ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗ, Το ΒΗΜΑ, 09/03/2008 

 Οι λέξεις «εθνικισμός» και «εθνικιστής» εμφανίζονται στην ελληνική γλώσσα στα μέσα του 19ου αι. ως μεταφραστικά δάνεια για να περιγράψουν μια νέα κατάσταση πραγμάτων. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερμηνεία των όρων από παλαιότερα λεξικά. Εθνικισμός είναι «η αποκλειστική προσήλωσις εις τα εθνικά ιδεώδη με τάσεις εδαφικής επεκτάσεως του Έθνους εις βάρος άλλων Εθνών», ενώ «εθνικιστής» είναι «ο εμφορούμενος υπό των αρχών του εθνικισμού». Δεν είναι βέβαιο αν οι παλαιοί εθνικιστές ήταν προσηλωμένοι αποκλειστικά στην εδαφική επέκταση του Έθνους. Το βέβαιο είναι πως καθώς σήμερα πολλά έχουν αλλάξει, οι τωρινοί εθνικιστές πρέπει να είναι προσηλωμένοι σε περισσότερα ιδεώδη προκειμένου να υπηρετήσουν το Έθνος. Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε κάποιες βασικές ιδιότητες που πρέπει να διαθέτει ένας μοντέρνος εθνικιστής προκειμένου να είναι άξιος του ονόματός του.

1. Ο εθνικιστής πρέπει να είναι πάντοτε υπερκομματικός. Μπροστά στο καλό του Έθνους πρέπει να αφήνει στην άκρη την κομματική ταυτότητά του. Ο εθνικιστής, είτε κατεβαίνει σε συλλαλητήριο, είτε επιβάλλει δικτατορία, πρέπει να ενεργεί υπερκομματικά. Να θυσιάζει ακόμη και τα ιερά σύμβολα του κόμματός του στον βωμό του κοινού συμφέροντος.

2. Ο σημερινός εθνικιστής είναι υπόδειγμα ηθικής και αρετής. Εθνικιστής με λεκέδες στη συνείδησή του δεν υπάρχει. Όλοι οι εθνικιστές είναι αδέκαστοι ως δικαστές, άψογοι ως χρηματιστές, ενάρετοι ως ιερωμένοι, τέλειοι ως προπονητές και μουσικοσυνθέτες. Είναι πάρα πολύ καλοί άνθρωποι, εργάζονται σκληρά και τίμια. Ούτε χρηματίζονται, ούτε εξαγοράζονται. Ούτε εκβιάζουν, ούτε εκβιάζονται. Πληρώνουν φόρους και με το παραπάνω.

3. Οι εθνικιστές ξέρουν και χειρίζονται πολύ καλά την ελληνική γλώσσα. Γράφουν και μιλούν άπταιστα την αρχαία και τη νέα ελληνική (ενίοτε και τη λατινική), ξέρουν από απαρέμφατα, γερούνδια, ετυμολογία και γλωσσολογία. Δεν νοείται εθνικιστής κάποιος που δεν έχει παρακολουθήσει εντατικά μαθήματα τηλεφιλολογίας ή δεν έχει παραδώσει ανάλογα μαθήματα.

4. Οι εθνικιστές είναι βαθιά θρησκευόμενοι. Δεν βλασφημούν τα θεία, δεν βρίζουν, εκκλησιάζονται κάθε Κυριακή, έχουν φίλους μητροπολίτες, επισκόπους, διακόνους (παλαιότερα και αρχιεπισκόπους). Πολλές φορές συμβαίνει να ανήκουν σε κόμματα που αποκαλούν τη θρησκεία «όπιο του λαού», αλλά οι ίδιοι είναι ακραιφνείς Έλληνες ορθόδοξοι χριστιανοί.

5. Οι εθνικιστές είναι οι καλύτεροι υπάλληλοι. Είναι οι άριστοι βουλευτές, οι πρώτοι δήμαρχοι, νομάρχες και κοινοτάρχες. Αν είναι γραμματείς σε κάποιο υπουργείο σέβονται και αγαπούν τους υφισταμένους τους, μονιμοποποιούν χωρίς αναβολές και δικαιολογίες νεαρές ή μεσήλικες υπαλλήλους και καταδικάζουν τη σεξουαλική παρενόχληση.

6. Οι εθνικιστές είναι πάρα πολύ καλοί οικογενειάρχες. Γι' αυτούς η οικογένεια είναι μέγα ιδεώδες, ο ακρογωνιαίος λίθος του επαγγελματικού τους οικοδομήματος. Αγαπούν τα παιδιά τους και τα βάζουν σε πάρα πολύ καλές δουλειές. Αγαπούν και βοηθούν τους φίλους τους, τους κουμπάρους, τις κουμπάρες, τους ξαδέλφους και τις ξαδέλφες. Τιμούν το στεφάνι τους, δεν απατούν τις γυναίκες τους, δεν ξενοκοιτάζουν.

7. Εθνικιστής με κάποιο σεξουαλικό κουσούρι δεν υπάρχει. Εθνικιστής που δεν διαθέτει ανδρική τιμή, ανδρικά εσώρουχα, ανδρική κολόνια είναι αποτυχημένος εθνικιστής και ανάξιος του ονόματός του. Είναι δυνατόν ένας ορθόδοξος εθνικιστής να είναι ανορθόδοξος στα ερωτικά; Σύμφωνα με ένα θεωρητικό του εθνικισμού: «Εθνικιστής που δεν βαράει και δεν πηδάει είναι το όνειδος του εθνικισμού».

8. Ένας εθνικιστής δεν πρέπει να είναι, αλλά και να φαίνεται. Κυρίως πρέπει να ακούγεται. Ο εθνικιστής (και η εθνικίστρια) πρέπει να έχει πρώτα από όλα στεντόρεια φωνή. Να βγάζει γλώσσα. Να βγαίνει στα παράθυρα της τηλεόρασης και να διαλαλεί τα εθνικά δίκαια τόσο που οι διπλανοί, όσοι δηλαδή είναι στα δίπλα παράθυρα, να πέφτουν στο κενό. Ένας άλλος θεωρητικός του εθνικισμού είπε: «Εθνικιστής που δεν τσιρίζει, καλύτερα να πάει σπίτι του».

9. Ο εθνικιστής είναι καθαρός, αμόλυντος, άσπιλος και σχεδόν πάντα ωραίος σαν Έλληνας. Τα μάτια του είναι πάντα γαλανά. Το αίμα του αρχαιοελληνικό. Απεχθάνεται τους βαρβάρους, ειδικά αν είναι μαυριδεροί και αντίχριστοι. Γι' αυτό άλλοτε τους κλείνει στα μπουντρούμια, άλλοτε τους στέλνει εκεί από όπου ήρθαν και άλλοτε τους βάζει να κτίζουν αναψυκτήρια, βίλες και καφετέριες.

10. Ένας γνήσιος εθνικιστής διαπνέεται από το ιδεώδες της ταπεινότητας και της σεμνότητας. Προκειμένου να βοηθήσει απειλούμενες ακριτικές περιοχές αυτομαστιγώνεται καθημερινά, κάνει τον τρελό, χορεύει και τραγουδά στους δρόμους. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου κάποιοι μεταμφιέστηκαν σε νομάρχες, δημάρχους, βουλευτές, ακόμη και σε μητροπολίτες προκειμένου να κινητοποιήσουν το Έθνος. Κάποιος μάλιστα για να εμψυχώσει τους συμπολίτες του φόρεσε μάσκα, πήρε σπαθί και ντύθηκε Ζορό. Ο Ζορό είναι ένας αρχαίος Έλληνας ήρωας που κυνηγούσε τους κακούς και τους διεφθαρμένους. Ετυμολογείται από την αρχαία ελληνική λέξη «ζόρι», από όπου «ζορίζω», «ζορίζομαι» κ.ά.

 Ο κ. Γιώργης Γιατρομανωλάκης είναι καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας και συγγραφέας.  Το ΒΗΜΑ, 09/03/2008 , Σελ.: B24, Κωδικός άρθρου: B15307B242, ID: 293221

ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ:

1.      Να συμπληρώσετε συνώνυμα του ουσιαστικού συγκρούσεις.

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

Ο εθνικισμός πυροδοτεί   .........................

2.      Να συμπληρώσετε ουσιαστικά που συνδυάζονται, στην κυριολεκτική ή μεταφορική λειτουργία της γλώσσας, με το επίθετο εθνικιστικός, -ή, -ό.

εθνικιστικός, -ή, -ό   .........................

εθνικιστικός, -ή, -ό   .........................

εθνικιστικός, -ή, -ό   .........................

εθνικιστικός, -ή, -ό   .........................

εθνικιστικός, -ή, -ό   .........................

3.      Να συμπληρώσετε συνώνυμα του ουσιαστικού αλαζονεία που συνδυάζονται με το επίθετο εθνικός, -ή, -ό.

εθνικός, -ή, -ό   .........................   εθνικός, -ή, -ό   .........................

εθνικός, -ή, -ό   .........................   εθνικός, -ή, -ό   .........................

εθνικός, -ή, -ό   .........................   εθνικός, -ή, -ό   .........................

 

4.      Να συμπληρώσετε ρήματα που ταιριάζουν στο γλωσσικό περιβάλλον που δίνεται.

ο εθνικισμός   ......................... συγκρούσεις

ο εθνικισμός   ......................... την ειρήνη

ο εθνικισμός   ......................... τον φανατισμό

ο εθνικισμός   ......................... το μίσος

ο εθνικισμός   ......................... εστίες πολέμου

ο εθνικισμός   ......................... παλιά πάθη

ο εθνικισμός   ......................... παλιές πληγές

ο εθνικισμός   ......................... τη βία

ο εθνικισμός   ......................... τον ολοκληρωτισμό

 (Σπ. Κ. Κούτρας, '"Πειστικός λόγος", τεύχος Γ')

 

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΑΡΘΡΑ:  

http://www.inews.gr/96/manos-chatzidakis-o-neonazismos-den-einai-oi-alloi.htm 

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=187272

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=13662

http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=1028 

 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ:

- "Ταξί"   του Κάρλος Σάουρα :  

Στη Μαδρίτη μια νεαρή οδηγός ταξί, ζει μέσα σ’ένα «μωσαϊκό» των ανθρώπων (μετανάστες, άστεγοι, τοξικομανείς, ομοφυλόφιλοι, πόρνες, γενικά άνθρωποι  του περιθωρίου, όπως λέγονται.), και το έχει αποδεχτεί, μέχρι τη στιγμή που τρομάζει ανακαλύπτοντας ότι ο πατέρας της, ο φίλος της και πολλοί άλλοι ταξιτζήδες της πόλης συμμετέχουν σε μία φασιστική οργάνωση με σκοπό την εξόντωση των ανθρώπων του περιθωρίου. Η ταινία αποτελεί σχόλιο των απλών ανθρώπων πάνω στο θέμα του υποβόσκοντος φασισμού. 

http://www.cine.gr/film.asp?id=702781&page=4 

- "Ο αληθινός φασισμός" του Μιχαήλ Ίλιτς Ρόμ (1966, Σοβιετική Ένωση).

Το πρόβλημα που απασχολεί τον σκηνοθέτη στην τελευταία ταινία - ντοκιμαντέρ είναι οι θηριωδίες των Ναζί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Πρόκειται για μα συρραφή ντοκουμέντων, στα οποία επισημαίνονται οι αιτίες  που γεννούν το φασισμό.

-Ο Έλληνας γείτονας (Katzelmacher): Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ (1969, Γερμανία)          Το θέμα των ξένων εργατών στη Γερμανία έχει προβληθεί πολλές φορές στο έργο του Φασμπίντερ. Όπως γράφει ο Β. Βίγκαντ, ο ήρωας που συνήθως εξετάζει ο σκηνοθέτης είναι ένας άνθρωπος που νιώθει χωρίς πατρίδα στον ίδιο του τον τόπο. Οι μετανάστες εργάτες-ξένοι σε μια ξένη χώρα είναι ένα είδος κατοπτρικού ειδώλου του νέου Γερμανού. Στη συγκεκριμένη ταινία ένας Έλληνας μετανάστης πηγαίνει  στη Γερμανία και προσπαθεί να ενταχθεί τόσο στις παρέες των Ελλήνων όσο και στις παρέες των Γερμανών. Ο σκηνοθέτης έχει την ευκαιρία να δείξει τον  σκληρό και απάνθρωπο κόσμο σε μια ταινία γεμάτη ανθρωπιά.

(βλ. και ΟΓΔΟΟ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ)