Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2012

B' MEΡΟΣ : ΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ (ΣΥΝΕΧΕΙΑ...)


ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΓΡΟΛΗΚΤΩΝ ΚΑΙ ΕΝΡΙΝΟΛΗΚΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ Α΄ ΣΥΖΥΓΙΑΣ:

·      Τα περισσότερα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον ενεστώτα και τον παρατατικό από το ρηματικό θέμα, αφού αυτό πάρει στο τέλος του το χρονικό πρόσφυμα j.
Ø  Αν ο χαρακτήρας του ρηματικού θέματος είναι λ, τότε το πρόσφυμα j αφομοιώνεται προς αυτό και έτσι τα ρήματα στον ενεστώτα και παρατατικό έχουν λλ.

           Π.χ. θ. ἀγγελ-  -> ἀγγελ- j- ω = ἀγγέλλω και ἢγγελλον.

ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ!  βούλομαι, ἐθέλω, ἐπιμέλομαι, ὁφείλω, μέλει.

Ø   Αν ο χαρακτήρας του ρηματικού θέματος είναι ν ή ρ και πριν από αυτόν υπάρχει το φωνήεν α, τότε το πρόσφυμα j υπερπηδά το χαρακτήρα ν ή ρ και μαζί με το α αποτελούν το δίφθογγο αι.

Π.χ. θ. φαν- -> φαν- j – ω = φαίνω  και  έφαινον.

Ø Αν ο χαρακτήρας του ρηματικού θέματος είναι ν ή ρ και πριν από αυτόν υπάρχουν τα φωνήεντα ε, ι, υ, τότε το πρόσφυμα j αφομοιώνεται προς το χαρακτήρα ν ή ρ (και έχουμε νν ή ρρ), επειτα το διπλό ν ή ρ απλοποιείται (έχουμε δηλαδή ν ή ρ) και το προηγούμενο φωνήεν εκτείνεται αναπληρωματικά:  
                                   
                                        ε ->  ει
                                        ῐ  ->
                                        ῠ -> 
         π.χ. θ. κτεν- è κτέν –j – ω è κτένν – ω = κτείνω και  
                έκτεινον.

ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝΤΑ!

·      Τα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον ενεργητικό και μέσο μέλλοντα από το ρηματικό θέμα και με τις καταλήξεις  -ω και –ουμαι.

Π.χ. Ενεστώτας = αγγέλλω è μέλλοντας = ἀγγελῶ.
        Ενεστώτας = φαίνομαι è μέλλοντας = φανοῡμαι
       Ενεστώτας = κτεινω   è μέλλοντας = κτενῶ

ΣΤΟΝ ΑΟΡΙΣΤΟ!

·      Αρχικά ο ενεργητικός και μέσος αόριστος των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων σχηματιζόταν σε –σα και –σάμην, όπως στα φωνηεντόληκτα. Όμως ο χρονικός χαρακτήρας –σ- αφομοιώθηκε με το προηγούμενο ένρινο ή υγρό και έπειτα έγινε απλοποίηση των δύο όμοιων συμφώνων και αναπληρωματική έκταση του προηγούμενου φωνήεντος: α è η(ή σε α, αν προηγείται ε ή ι ή ρ)
                                     
                                        ε   -> ει
                                        ῐ   -> 
                                        ῠ  -> 
π.χ. φαίνω (θ.φαν-) : ἔφαν - σα è ἔφαν-να è ἔφηνα και  
     ἐφηνάμην
     μαραίνω (θ.μαραν-) : ἐμάραν - σα è ἐμάραννα è ἐμάρανα   
     ὑγιαίνω  (θ. υγιαν-) : ὑγίαν – σα   è ὑγίαννα è ὑγίανα.

  1. Να σχηματιστεί ο μέλλοντας και αόριστος των ρημάτων:

κτείνω, φθείρω, κρίνω, στέλλω - στέλλομαι, νέμω – νέμομαι, ἀγγέλλω ,αἲρω- αἲρομαι, ἀμύνω, σφάλλω – σφάλλομαι, σημαίνω, τείνω, σπείρω

 

 

Ε. Πίνακας των συνηθέστερων υγρόληκτων και ενρινόλητων ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ἀγγέλλω
ἀγγέλλομαι
ἀγγελῶ
ἀγγελοῦμαι
ἤγγειλα
ἠγγειλάμην
αἴρω
αἴρομαι
ἀρῶ
ἀροῦμαι
ἦρα
ἠράμην
ἀμύνω
ἀμύνομαι
ἀμυνῶ
ἀμυνοῦμαι
ἤμυνα
ἠμυνάμην
βάλλω
βάλλομαι
βαλῶ
βαλοῦμαι
ἔβαλον (αόρ.β΄)
ἐβαλόμην (αόρ.β΄)
ἐγείρω
ἐγερῶ
ἤγειρα
καθαίρω
καθαίρομαι
καθαρῶ
καθαροῦμαι
ἐκάθηρα
ἐκαθηράμην
κλίνω
κλινῶ
ἔκλινα
κρίνω
κρίνομαι
κρινῶ
κρινοῦμαι
ἔκρινα
ἐκρινάμην
κτείνω
κτενῶ
ἔκτεινα
μαραίνω
μαρανῶ
ἐμάρανα
μένω
μενῶ
ἔμεινα
μιαίνω
μιανῶ
ἐμίανα
νέμω
νέμομαι
νεμῶ
νεμοῦμαι
ἔνειμα
ἐνειμάμην
ὀδύρομαι
ὀδυροῦμαι
ὠδυράμην
σημαίνω
σημαίνομαι
σημανῶ
σημανοῦμαι
ἐσήμηνα / ἐσήμανα
ἐσημηνάμην
σπείρω
σπείρομαι
σπερῶ
σπαρήσομαι (παθ. μέλλ.β΄)
ἔσπειρα
ἐσπειράμην
στέλλω
στέλλομαι
στελῶ
στελοῦμαι
ἔστειλα
ἐστειλάμην
σφάλλω
σφάλλομαι
σφαλῶ
σφαλοῦμαι
ἔσφηλα / (ἔσφαλα)
ἐσφάλην (παθ. αόρ. β΄)
τείνω
τείνομαι
τενῶ
τενοῦμαι
ἔτεινα
ἐτεινάμην
τέμνω
τέμνομαι
τεμῶ
τεμοῦμαι
ἔτεμον (αόρ.β΄)
ἐτεμόμην (αόρ.β΄)
ὑγιαίνω
ὑγιανῶ
ὑγίανα
φαίνω
φαίνομαι
φανῶ
φανοῦμαι
ἔφηνα
ἐφηνάμην
φθείρω
φθερῶ
ἔφθειρα
φθείρομαι
φθεροῦμαι
ἐφθάρην (παθ.αόρ.β΄)

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2012

ΑΓΝΩΣΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ (2011-2007)


2011

Ξενοφῶντος Συμπόσιον Ι, 11-12

   Ἐκεῖνοι μὲν οὖν σιωπῇ ἐδείπνουν, ὥσπερ τοῦτο ἐπιτεταγμένον αὐτοῖς ὑπὸ κρείττονός τινος. Φίλιππος δ’ ὁ γελωτοποιὸς κρούσας τὴν θύραν εἶπε τῷ ὑπακούσαντι εἰσαγγεῖλαι ὅστις τε εἴη καὶ δι’ ὅ τι κατάγεσθαι βούλοιτο, συνεσκευασμένος τε παρεῖναι ἔφη πάντα τὰ ἐπιτήδεια ὥστε δειπνεῖν τἀλλότρια, καὶ τὸν παῖδα δὲ ἔφη πάνυ πιέζεσθαι διά τε τὸ φέρειν μηδὲν καὶ διὰ τὸ ἀνάριστον εἶναι. ὁ οὖν Καλλίας ἀκούσας ταῦτα εἶπεν· Ἀλλὰ μέντοι, ὦ ἄνδρες, αἰσχρὸν στέγης γε φθονῆσαι· εἰσίτω οὖν. καὶ ἅμα ἀπέβλεψεν εἰς τὸν Αὐτόλυκον, δῆλον ὅτι ἐπισκοπῶν τί ἐκείνῳ δόξειε τὸ σκῶμμα εἶναι.
-----------
νάριστος = ο νηστικός
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παραπάνω κειμένου.
Μονάδες 20
Γ2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
κρείττονος : την αιτιατική πληθυντικού του ίδιου βαθμού στο θηλυκό γένος
ὅ τι : τη γενική ενικού του ίδιου γένους
ἔφη : το τρίτο ενικό πρόσωπο της ευκτικής του ενεστώτα
πάντα : τη δοτική πληθυντικού στο ίδιο γένος
φέρειν : το απαρέμφατο αορίστου β΄ στην ίδια φωνή
ταῦτα : την ονομαστική πληθυντικού του θηλυκού γένους
ἄνδρες : την κλητική του ενικού
αἰσχρόν : τη δοτική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος
εἰσίτω : το δεύτερο ενικό πρόσωπο στην ίδια έγκλιση στον ίδιο χρόνο
δόξειε : το τρίτο ενικό πρόσωπο της οριστικής του ίδιου χρόνου
Μονάδες 10
Γ3α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων και φράσεων: αὐτοῖς, τῷ ὑπακούσαντι, διὰ τὸ φέρειν, ἀνάριστον, φθονῆσαι, ἐκείνῳ (μονάδες 6)
Γ3β. «επε τ πακούσαντι εσαγγελαι στις εη»: Να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ. Να ληφθεί υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από το «επε τ πακούσαντι». (μονάδες 4)

2010

Ξενοφντος πομνημονεύματα Βιβλίο Δ, κεφ. VIII, § 8-9

Ε δ βιώσομαι πλείω χρόνον, σως ναγκαον σται τ το γήρως πιτελεσθαι κα ρν τε κα κούειν ττον κα διανοεσθαι χερον κα δυσμαθέστερον ποβαίνειν κα πιλησμονέστερον, κα ν πρότερον βελτίων ν, τούτων χείρω γίγνεσθαι· λλ μν τατά γε μ ασθανομέν μν βίωτος ν εη βίος, ασθανόμενον δ πς οκ νάγκη χερόν τε κα ηδέστερον ζν; λλ μν ε γε δίκως ποθανομαι, τος μν δίκως μ ποκτείνασιν ασχρν ν εη τοτο· ε γρ τ δικεν ασχρόν στι, πς οκ ασχρν κα τ δίκως τιον ποιεν;
-----------
τ το γήρως πιτελομαι = υφίσταμαι τα βάρη του γήρατος
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του κειμένου.             Μονάδες 20

Γ2. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
πλείω : τη δοτική του πληθυντικού του αρσενικού γένους στον θετικό βαθμό.
γήρως : τη δοτική του ενικού.
δυσμαθέστερον : την αιτιατική του ενικού του θηλυκού γένους στον θετικό βαθμό.
ταῦτα : την αιτιατική του πληθυντικού στο αρσενικό γένος.
ἐμὲ : τη γενική πληθυντικού δευτέρου προσώπου.
ὁρᾶν: το τρίτο ενικό πρόσωπο παρατατικού στην ίδια φωνή.
ἀποβαίνειν : το δεύτερο ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου δευτέρου στην ίδια φωνή.
γίγνεσθαι : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο ευκτικής αορίστου δευτέρου.
αἰσθανόμενον : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου στην ίδια φωνή.
ἀδικεῖν : το απαρέμφατο αορίστου στην ίδια φωνή.
                                                                                                                                Μονάδες 10

Γ3α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
ἐπιτελεῖσθαι, πρότερον, τούτων, ἀβίωτος, ἐμὲ, ὁτιοῦν.
                                                                                                                                  Μονάδες 6

Γ3β. «ἀλλὰ μὴν ταῦτά γε μὴ αἰσθανομένῳ μὲν ἀβίωτος ἂν εἴη ὁ βίος»: να αναγνωρίσετε τον λανθάνοντα υποθετικό λόγο και να τον αναλύσετε.
                                                                                                                                  Μονάδες 4


2009

   Θουκυδίδου Ιστοριών Ε 115
   Καὶ Ἀργεῖοι κατὰ τὸν χρόνον τὸν αὐτὸν ἐσβαλόντες ἐς τὴν Φλειασίαν καὶ λοχισθέντες ὑπό τε Φλειασίων καὶ τῶν σφετέρων φυγάδων διεφθάρησαν ὡς ὀγδοήκοντα. καὶ οἱ ἐκ τῆς Πύλου Ἀθηναῖοι Λακεδαιμονίων πολλὴν λείαν ἔλαβον· καὶ Λακεδαιμόνιοι δι’ αὐτὸ τὰς μὲν σπονδὰς οὐδ’ ὣς2 ἀφέντες ἐπολέμουν αὐτοῖς, ἐκήρυξαν δὲ εἴ τις βούλεται παρὰ σφῶν Ἀθηναίους λῄζεσθαι. καὶ Κορίνθιοι ἐπολέμησαν ἰδίων τινῶν διαφορῶν ἕνεκα τοῖς Ἀθηναίοις· οἱ δ’ ἄλλοι Πελοποννήσιοι ἡσύχαζον. εἷλον δὲ καὶ οἱ Μήλιοι τῶν Ἀθηναίων τοῦ περιτειχίσματος τὸ κατὰ τὴν ἀγορὰν προσβαλόντες νυκτός, καὶ ἄνδρας τε ἀπέκτειναν καὶ ἐσενεγκάμενοι σῖτόν τε καὶ ὅσα πλεῖστα ἐδύναντο χρήσιμα
ἀναχωρήσαντες ἡσύχαζον.
-----------
1. λοχίζομαι = πέφτω σε ενέδρα
2. ὣς = με αυτόν τον τρόπο
3. λῄζομαι = λαφυραγωγώ, ληστεύω

Γ. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του κειμένου.
                                                                                                                      Μονάδες 20
Γ1.α. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
ἔλαβον : το απαρέμφατο παρακειμένου στην ίδια φωνή.
ἐπολέμουν : το δεύτερο ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου στην ίδια φωνή.
ἐκήρυξαν : το τρίτο ενικό πρόσωπο ευκτικής μέλλοντα στην ίδια φωνή.
εἷλον : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα στη μέση φωνή.
προσβαλόντες : το δεύτερο ενικό πρόσωπο οριστικής του ίδιου χρόνου.
                                                                                                                           Μονάδες 5
Γ1.β. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου :
φυγάδων : τη δοτική ενικού.
πολλήν : το επίρρημα στον θετικό βαθμό.
σπονδάς : την αιτιατική ενικού.
τινῶν : την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος.
περιτειχίσματος : τη γενική πληθυντικού.
                                                                                                                            Μονάδες 5
Γ2.α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων και φράσεων:
ὑπὸ Φλειασίων, δι’ αὐτό, αὐτοῖς, ἰδίων, νυκτός, ἀναχωρήσαντες.
                                                                                                                             Μονάδες 6
Γ2.β. Να μετατρέψετε την περίοδο «καὶ οἱ ἐκ τῆς Πύλου ... ἔλαβον» σε πλάγιο λόγο, χρησιμοποιώντας απαρεμφατική σύνταξη, με εξάρτηση από την πρόταση
«οὗτοι ἔλεγον».
                                                                                                                               Μονάδες 4


2008

Λυσίου, Κατὰ Ἀλκιβιάδου Α 144, 46-47
γ μν ον ς δυνάμην ριστα κατηγόρηκα, πίσταμαι δ’ τι ο μν λλοι τν κροωμένων θαυμάζουσιν, πως ποθ’ οτως κριβς δυνήθην ξευρεν τ τούτων μαρτήματα, οτος δέ μου καταγελ, τι οδ πολλοστν μέρος ερηκα τν τούτοις παρχόντων κακν. μες ον κα τ ερημένα κα τ παραλελειμμένα ναλογισάμενοι πολ μλλον ατο καταψηφίσασθε, νθυμηθέντες τι νοχος μέν στι τ γραφ, μεγάλη δ’ ετυχία τ τοιούτων  πολιτν παλλαγναι τ πόλει. νάγνωθι δ’ ατος τος νόμους κα τος ρκους κα τν γραφήν.
-----------
οδ πολλοστόν: ούτε το ελάχιστο

Γ. Να γράψετε στο τετρδι σας τη μετάφραση του κειμένου.
Μονάδες 20
Γ1.α. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
καταγελ : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο ευκτικής του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή.
ερηκα : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο οριστικής αορίστου β΄ στην ίδια φωνή.
ξευρεν : το απαρέμφατο ενεστώτα στην ίδια φωνή.
καταψηφίσασθε : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο οριστικής μέλλοντα στην ίδια φωνή.
παραλελειμμένα : το τρίτο ενικό πρόσωπο οριστικής του ίδιου χρόνου στην ίδια φωνή.
Μονάδες 5

Γ1.β. Να γρψετε τους ζητούμενους τπους για καθεμι απ τις παρακτω λξεις του κειμνου :
τούτων : τη δοτικ πληθυντικού του θηλυκού γένους.
μαρτήματα : τη δοτική πληθυντικού.
μλλον : τον θετικό βαθμό.
μεγάλη : την αιτιατική πληθυντικού του υπερθετικού βαθμού στο ίδιο γένος.
πόλει : την κλητική ενικού.
Μονάδες 5

Γ2.α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
τν κροωμένων, ξευρεν, τούτων, ατο, νθυμηθέντες, τοιούτων.
Μονάδες 6

Γ2.β. δυνήθην, ερηκα: Να γράψετε τις προτάσεις στις οποίες ανήκουν τα παραπάνω ρήματα και να τις αναγνωρίσετε πλήρως συντακτικά (είδος, εισαγωγή, εκφορά, λειτουργία).
Μονάδες 4

2007

Πλάτων, Ἀλκιβιάδης Α΄ 133 ΒC

ΣΩΚΡ. φθαλμς ρ’ ε μέλλει δεν ατόν, ες φθαλμν ατ βλεπτέον, κα το μματος ες κενον τν τόπον ν τυγχάνει φθαλμο ρετ γγιγνομένη· στι δ τοτό που ψις; ΑΛΚ. Οτως. ΣΩΚΡ. ρ’ ον, φίλε λκιβιάδη, κα ψυχ ε μέλλει γνώσεσθαι  ατήν, ες ψυχν ατ βλεπτέον, κα μάλιστ’ ες τοτον ατς τν τόπον ν γγίγνεται ψυχς ρετή, σοφία, κα ες λλο τοτο τυγχάνει μοιον ν; ΑΛΚ. μοιγε δοκε, Σώκρατες. ΣΩΚΡ. χομεν ον επεν τι στ τς ψυχς θειότερον τοτο, περ τ εδέναι τε κα φρονεν στιν; ΑΛΚ. Οκ χομεν. ΣΩΚΡ. Τ θε ρα τοτ’ οικεν ατς, καί τις ες τοτο βλέπων κα πν τ θεον γνούς, θεόν τε κα φρόνησιν, οτω κα αυτν ν γνοίη μάλιστα.

Γ1. Να μεταφρσετε στο τετρδι σας το κεμενο.
Μονάδες 20

Γ2.α. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
δεν : το δεύτερο ενικό πρόσωπο προστακτικής του ίδιου χρόνου της ίδιας φωνής.
τυγχάνει : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρατατικού.
γνώσεσθαι : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου β΄.
εδέναι : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο υποτακτικής ενεστώτα.
χομεν : το τρίτο ενικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου της ίδιας φωνής.
Μονάδες 5

Γ2.β. Να γρψετε τους ζητούμενους τπους για καθεμι απ τις παρακτω λξεις του κειμνου :
μματος : τη δοτικ του ενικού αριθμού.
τοτον : την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού του αρσενικού γένους.
μοιον : τη δοτική του πληθυντικού αριθμού του ουδέτερου γένους.
πν : τη γενική ενικού αριθμού του θηλυκού γένους.
φρόνησιν : τη δοτική του πληθυντικού αριθμού.
Μονάδες 5

Γ3.α. Να προσδιορίσετε τη συντακτική θέση των παρακάτω λέξεων:
δεν, γγιγνομένη, ατήν, μοιον, τ εδέναι.
Μονάδες 5

Γ3.β. «Τ θε . . . μάλιστα»: Να αναγνωρίσετε τον λανθάνοντα υποθετικό λόγο και να τον αναλύσετε.
Μονάδες 5